‘De rek is eruit, tenzij we nu investeren’

In de Europese chemie staan de seinen al geruime tijd op rood. Bedrijven sluiten als gevolg van lagere productie, een teruglopende vraag en hoge energieprijzen die zwaar op de marges drukken. Toch blijft AnQore, producent van acrylonitril op Chemelot, investeren. “Verduurzaming is essentieel en maakt ons onderscheidend”, zegt CEO Sjoerd Zuidema. “Maar zonder productie en zonder ondernemers ís er niets te verduurzamen.”

AnQore is een relatief kleine onderneming met zo’n 160 vaste medewerkers, ontstaan uit DSM, en is toonaangevend in zijn markt. Het bedrijf maakt acrylonitril – door Zuidema kortweg ‘acrylo’ genoemd – een basisgrondstof voor talloze producten in het dagelijks leven. Van Lego en koolstofvezel tot elektronica en waterzuivering: overal zit acrylonitril in. “Het is een product dat niemand kent, maar dat overal in zit”, zegt Zuidema. “Daarom voelen we ook de verantwoordelijkheid om het veilig en duurzaam te produceren.”

Die verantwoordelijkheid is meer dan symbolisch. AnQore behoort dankzij de platinum-status van EcoVadis tot de één procent meest duurzame bedrijven van de circa 150.000 ondernemingen die EcoVadis jaarlijks beoordeelt. Toch zijn de omstandigheden waarin het bedrijf opereert ‘uiterst uitdagend’. “De rek is eruit”, zegt Zuidema. “We zien fabrieken sluiten, kennis verdwijnen, productie verplaatst worden. Zelfs onze buurman op Chemelot, met de meest duurzame caprolactamfabriek (Fibrant) ter wereld, staat onder druk.”

Recept voor herstel

Nederland stond onlangs nog bovenaan de wereldwijde lijst van landen waar sinds 2022 de meeste chemische productiecapaciteit is gesloten of op de nominatie staat om te worden gesloten. “Inmiddels zijn we gezakt naar plek twee”, zegt Zuidema. “Maar de totale hoeveelheid gesloten capaciteit in Nederland en in andere landen is wel verder toegenomen. En dat gaat razendsnel.”
Volgens hem is het recept voor herstel niet ingewikkeld: “Nederland moet concurrerender worden binnen Europa, en Europa moet zichzelf beschermen tegen goedkope import. Anders offeren we onze eigen industrie op.”

Kans in verduurzaming

Toch ziet Zuidema ook kansen. “De realiteit is pittig, maar als wij niet vooruitgaan, kunnen we het verschil ook niet maken.” AnQore werkt aan een low carbon acrylonitril, ook wel acrylownitrile genoemd, geproduceerd met de laagste CO₂-voetafdruk ter wereld. De grootste winst zit in het terugdringen van lachgas (N₂O), een broeikasgas dat 265 keer sterker is dan CO₂. “De oplossing ligt al klaar”, zegt Zuidema. “De technologie is er. Maar zolang klanten niet bereid zijn om een premie te betalen voor duurzame producten, blijft de businesscase onhaalbaar.”

Versneld investeren

Daarom doet AnQore mee aan de Maatwerkaanpak Verduurzaming Industrie. “Voor ons is dat traject essentieel”, legt Zuidema uit. “We kunnen het niet alleen. De overheid helpt de onrendabele toppen wegnemen, via subsidie of via het ETS-systeem. En de provincie is belangrijk om het vergunningstraject soepel te laten verlopen. Alleen zo kun je versneld investeren.”

De geplande investering bedraagt 120 miljoen euro in een nieuwe lachgasreductie-installatie. Die levert indrukwekkende resultaten op:

• 365.000 ton minder CO₂-equivalent per jaar – vergelijkbaar met 180.000 auto’s die jaarlijks 17.000 kilometer rijden.
• 25% minder aardgasverbruik (vier miljoen kuub).
• 50% minder NOx-uitstoot en minder waterverbruik.

De ambitie is om in 2026 te starten met de bouw en in 2029 volledig operationeel te zijn.

“We praten over doorpakken in een uitdagend investeringsklimaat. Dat is precies wat wij proberen te doen”, besluit Zuidema. Die 120 miljoen euro is geen klein bedrag en dat kunnen we als industrie niet in ons eentje betalen. Als Nederland zijn industriële basis wil behouden, dan moeten overheid, bedrijfsleven en financiers samen de schouders eronder zetten. Want verduurzaming is geen project van één bedrijf of één sector; het is een gezamenlijke opgave. We kunnen wachten tot het makkelijker wordt, of we kunnen vandaag beginnen. En dat is wat wij doen. Want de toekomst van onze industrie ligt niet in afwachten, maar in investeren — ook als het moeilijk is.”