{"id":174,"date":"2023-11-03T09:26:55","date_gmt":"2023-11-03T08:26:55","guid":{"rendered":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/?page_id=174"},"modified":"2026-01-19T13:15:00","modified_gmt":"2026-01-19T12:15:00","slug":"26-september","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/26-september\/","title":{"rendered":"26 september"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

26 september<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Lees hier de verslagen van de keynotes en enkele workshops van de tweede congresdag.<\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Keynote \/ Parallelsessie:<\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/i>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tMalin Gran Landall<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/i>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tJoshua Childs<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/i>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tLuc Stevens<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/i>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tOrhan Agirdag<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Sessies:<\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/i>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tConstructieve communicatie met ouders en jongeren over het versterken van aanwezigheid op school<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/i>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tImplementatie en disseminatie<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t<\/i>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tWat kunnen we leren van de totstandkoming van wetgeving over aanwezigheid in andere landen?<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
KEYNOTE<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Malin Gran Landall | psycholoog en specialist school­aanwezig­heid Zweden<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

\u2018Verzamel niet alleen, maar doe ook wat met data\u2019<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Goede data, een breed scala aan data en goed gebruik van data. Daarom draait het als je vat wilt krijgen op school\u00adafwezig\u00adheid – van het niveau van de klas tot inter\u00adnationaal. De Zweedse specialist school\u00adaanwezig\u00adheid Malin Gran Landall zet een strategie tot 2030 uit voor data\u00adgebruik om inzicht te krijgen in de context van school\u00adafwezig\u00adheid. Dat helpt bij een werkende aanpak.<\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\"\"\u201cOm school\u00adaanwezig\u00adheid te bevorderen, moeten we een gezamen\u00adlijke definitie hebben, de omvang van het probleem in kaart hebben en over kennis van het probleem beschikken\u201d, zegt Malin. \u201cHet probleem van kinderen die uitvallen uit het onderwijs neemt toe. Ik hoor directeuren vragen: \u2018Hoe kan ik met z\u00f3veel kinderen aan de slag?\u2019\u201d<\/p>

Het begint met data. Mis je kinderen? Is er sprake van een eenmalige afwezigheid of is er een langere trend? Malin: \u201cMet data zien we de risico\u2019s en de beschermende factoren. Dat helpt verbetering te bereiken, te weten wat nodig is en welke interventies resultaat zullen hebben.\u201d
Met de inzichten uit die data kun je een kind helpen en diens ouders of verzorgers. Je kunt een structuur van data opbouwen van inter\u00adnationaal tot op klasniveau. Ga niet slechts data verzamelen, waarschuwt Malin, doe er op een zinvolle manier wat mee. \u201cAnalyseer en deel ze.\u201d<\/p>

Actuele en actieve data<\/h4>

Goudmijnen voor gegevens zijn die van PISA en TALIS. Kant\u00adtekening: die gaan alleen over 15-jarigen, worden weliswaar zelden geanalyseerd maar niet voor school\u00adaanwezig\u00adheid. Malin: \u201cEigenlijk moet er een PISA 2.0 komen.\u201d<\/p>

Data van TIMSS of PIRLS vertellen of school ertoe doet voor de leerling. Deze gegevens kunnen helpen bij preventie van school\u00adafwezig\u00adheid. In de \u2018School bases health survey<\/em>\u2019 van de WHO staat informatie over gezondheid en welzijn van jongeren; dat laat zien dat schoolaan\u00adwezig\u00adheid niet een kwestie van school alleen is.<\/p>

\u201cWe hebben meer doorlopend actuele en actieve gegevens nodig, zodat je meteen ziet wat er gebeurt in plaats van achteraf.\u201d<\/p>

Malin benadrukt dat scholen gestimuleerd moeten worden om data te verzamelen \u00e9n er wat mee te doen en te integreren in de systemen van school. \u201cZorg ervoor dat je er het schoolleven voor leerlingen mee verbetert en ze niet alleen verzamelt.\u201d<\/p>

Data zijn het startpunt maar niet het eindpunt. Je moet ze kunnen duiden en de situatie breder bekijken. \u201cStaar er niet te blind op als de school\u00adaanwezig\u00adheid op jouw school lager is dan het gemiddelde. Relateer ze aan je eigen data. En bedenk dat andere scholen weer andere problemen hebben.\u201d<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Schema van factoren<\/h4>

Vanuit de analyse van data kan een plan opgesteld worden. Richt die niet alleen op het individu maar focus ook op groeps\u00adniveau, adviseert Malin. \u201cZorg ervoor dat de leraar zich niet bekritiseerd voelt, maar vanuit de data geholpen wordt.\u201d En maak een schema van de risico\u2019s, de helpende factoren en de preventieve factoren per laag (leerling, klas, school). School\u00addata kunnen bestaan uit gegevens over school\u00adprestaties, afwezig\u00adheid, maar ook uit dagelijkse gesprekken en observaties.<\/p>

Richting leerlingen gebruik je de data niet op een manier dat ze het gevoel hebben dat ze worden gecontroleerd, maar stel je de vraag: \u2018Hoe kunnen we je helpen?\u2019 Dan voelen ze zich gezien.<\/p>

Richting ouders deel je niet alleen de gegevens, maar vertel je ook waar ze hulp kunnen krijgen. En politici en beleids\u00admakers moeten gewaarschuwd worden dat ze de data niet verkeerd uitleggen.<\/p>

Om data goed te kunnen duiden, kun je ook naar sociaal\u00adeconomische data kijken. Maar \u00f3\u00f3k klimaat\u00adverandering, lucht\u00adverontreini\u00adging, het klimaat op school, afstanden die ouders naar hun werk moeten afleggen, een pandemie, oorlog en migratie, en de invloed van een onzekere wereld op jongeren. \u201cHiernaar zijn meer studies nodig.\u201d<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
KEYNOTE<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Joshua Childs | docent onderwijs­kundig leiderschap<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

\u2018Context buiten school is van grote invloed\u2019<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Of een kind betrokken is bij school is bepalend voor zijn of haar toekomst in brede zin. Niet alleen in carri\u00e8re. Dat betoogt professor Joshua Childs van de Universiteit van Texas. \u2018Wie goed doet, goed ontmoet.\u2019 De tijd is rijp voor effectieve maatregelen: beleids\u00admakers hebben er nu aandacht voor.<\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\"\"Sinds corona is de situatie rond het onderwerp school\u00adaanwezig\u00adheid veranderd. Data zijn verbeterd. Vanuit de overheid is er meer aandacht voor het onderwerp. En er zijn nieuwe maat\u00adregelen om het tegen te gaan.<\/p>

\u2018Er gaan vijf mythen rond over schoolaanwezigheid\u2019, stelt Joshua. Dat de zorg nieuw zou zijn bijvoorbeeld. Begin negentiende eeuw sprak Horace Mann al zijn bezorgd\u00adheid uit over de kinderen die in de klas missen. Joshua: \u201cVan 1918\/1919 zijn maatregelen in de staat Connecticut bekend, vanuit economisch belang: vier dagen niet op school, dan word je geschorst.\u201d Al vroeg waren er controleurs.<\/p>

Tweede mythe: \u2018meten van afwezigheid lijkt een eenduidige kwestie, zoals: is een kind afwezig met instemming van ouders\/verzorgers? En met instemming van school? Wanneer vindt ze plaats?’ Mythe drie: \u2018alle kinderen slaan wel eens les over\u2019. Maar wie al vroeg verzuimt, doet dat later ook. Mythe vier: \u2018scholen kunnen kunnen het verzuim zelf oplossen\u2019. Joshua: \u201cNee. Veel factoren spelen mee achter afwezigheid – van het op tijd rijden van vervoer tot de werk\u00adsituatie van de ouders en gezondheid en welzijn van het kind.\u201d Mythe vijf: \u2018ouders\/verzorgers weten dat afwezigheid niet goed is\u2019. Dat weerspreekt Joshua: \u201cZe onder\u00adschatten vaak hoe vaak het kind afwezig is en wat de gevolgen op lange termijn zijn, voor niet alleen opleiding en werk.\u201d<\/p>

\u2018Context matters\u2019<\/h4>

\u201cWe moeten naar schoolaan\u00adwezig\u00adheid kijken als naar andere grote problemen, zoals klimaat\u00adverandering of een pandemie\u201d, betoogt Joshua: het is complex en het gaat iedereen aan. \u201cContext matters.\u201d Met context bedoelt Joshua onder andere het vervoer van kinderen, hun welzijn en gezondheid, hun gezinnen en verzorgers (\u00f3\u00f3k buren, vrienden enzovoorts), de logistiek rond het kind en de invloed van crises die tot ver nadat de crisis over is structuren en patronen rond het kind overhoophalen. En een kind beweegt zich in verschillende leef\u00adwerelden, zowel fysiek als online; het gezin, een vrienden\u00adgroep, uitgaan, school, vereniging, een game.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Uitgangspunten en vragen<\/h4>

Om tot een aanpak van school\u00adafwezig\u00adheid te komen, moeten wetenschap en beleids\u00admakers samenwerken. Voor een aanpak zijn drie aannames uitgangspunt. Dat de school een robuust systeem van aanwezig\u00adheid nodig heeft, dat onderzoekers werkende maatregelen en interventies ontwikkelen en dat politici en beleids\u00admakers invloed kunnen hebben op school\u00adaanwezig\u00adheid.<\/p>

Om de juiste maatregelen te kiezen, moet je invloed van school\u00adaanwezig\u00adheid op school\u00adsucces van leerlingen weten, welke doelen voor de school realistisch zijn, of er per school\u00adniveau andere maat\u00adregelen nodig zijn, welke maatregelen effectief zijn en welke niet, welke onder\u00adbouwing daarvoor bestaat, en tot slot welke goede voorbeelden en lessen er zijn?<\/p>

School als sociale plek<\/h4>

Joshua roept op niet van systemen uit te gaan, maar oog te hebben voor individuele situaties. \u201cVoor bepaalde jongeren werken rigide en irre\u00eble school\u00addoelen eerder als straf dan als stimulans\u201d, stelt Joshua. Het is de vraag of beleids\u00admakers zich moeten richten op het aantal dagen van afwezig\u00adheid of op het aantal dagen van aanwezig\u00adheid. \u201cAls we ons op de vijf procent rokers richten, denken we ook dat honderd procent rookt. Terwijl de meesten niet roken.\u201d
Andere les is dat een school geen \u2018silo\u2019 is waar alleen kennis wordt overgebracht. Er gebeurt veel meer. Het is ook een sociale plek, een plek van ontwikkeling. Laat je school\u00adaanwezig\u00adheid dan als d\u00e9 norm gelden? Joshua roept op om verder te kijken naar de context waarin een jongere niet naar school gaat in plaats van blind te staren op cijfers.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
PARALLELSESSIE<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Luc Stevens | orthopedagoog, oprichter NIVOZ<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

De school als steunbron<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Je staat in de frontlinie. Niet voor cijfers of tabellen, maar voor kinderen van vlees en bloed. E\u00e9n veilige relatie, \u00e9\u00e9n moedige ingreep en een thuis\u00adzitter keert wellicht terug. D\u00e1\u00e1r begint volgens Luc Stevens echt onderwijs. Hij is emeritus hoogleraar en oprichter van NIVOZ. \u201cEerst de mens, dan de leerling.\u201d<\/strong><\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\"\"Ons onderwijs is selectief en meritocratisch: wie past, stroomt door; wie afwijkt, raakt sneller los. Uitval en thuiszitten zijn dus geen incidenten maar voorspel\u00adbare uitkomsten. Luc draait de vraag om: hoe maken we binnen datzelfde systeem een herberg\u00adzame plek waar juist deze leerlingen worden gezien, erkend en op onderzoek gaan? Daarvoor is een niet-schools ethos vereist: de pedago\u00adgische paragraaf die v\u00f3\u00f3r het curriculum gaat. Eerst mens tot mens, dan pas methode en toets.<\/p>

Drie voorwaarden<\/h4>

Luc benoemt drie pedagogische voorwaarden.<\/p>

  1. Hechting<\/strong>: leerlingen zoeken geen vak, maar een mens. De leraar als persoon is de eerste beschermende factor; boosheid verbreekt contact, nabijheid opent het.<\/li>
  2. Belonging<\/strong>: erbij horen is geen slogan maar cultuur \u2014 pas wie zich onderdeel v\u00f3elt, kan aanwezig z\u00edjn.<\/li>
  3. Uitdaging<\/strong>: als het veilig is, moet het ergens over gaan. Niet te makkelijk, niet te moeilijk; differen\u00adti\u00ebren is geen luxe maar voorwaarde voor deelname.<\/li><\/ol>

    Zonder deze drie blijft elke methode leeg; m\u00e9t deze drie kan schaarse didactische \u2018hardware\u2019 tot leven komen.<\/p>

    Luc illustreert het met twee voorbeelden.
    Allereerst in Amsterdam. Daar ziet docent Nederlands Naomi Lotte een brugklas vol eilandjes en \u00e9\u00e9n meisje op lichtgevende rolschoenen, dat steeds de pineut is. Ze legt het boek neer, bouwt het lokaal om en gebruikt een eenvoudige \u2018over-de-streep\u2019-oefening. Kwets\u00adbaarheid in de groep wordt zichtbaar, empathie komt los en de groep sluit het meisje in. Dit \u00eds pedago\u00adgische tact, concludeert hij: \u201cIntu\u00eftief, moedig en waarden-gedreven handelen, precies op het moment dat het ertoe doet. Geen protocol, wel profes\u00adsioneel kompas: van waarde naar actie.\u201d<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Het tweede verhaal komt uit de Harvard<\/h4>

    Educational Review: van Miss A, leraar in de eerste klas van een naoorlogse slumschool. Nauwelijks materialen, wel consistente winst: haar leerlingen lezen aan het eind van jaar 1; jaren later scoren ze hoger op \u2018adult status\u2019. Waarom? Stevens: \u201cOnwankel\u00adbare toewijding, genegen\u00adheid en het geloof dat ieder kind kan leren. Miss A is haar eigen instrument. Methodes worden pas effectief in de inter\u00adactie; onderwijs is geen stapel werkwijzen maar een relationele werkelijk\u00adheid.\u201d<\/p>

    Relationele professie<\/h4>

    Luc plaatst dit in een bredere verschuiving: weg van het denken in tekorten naar denken in competenties. Een mens ontwikkelt zich niet op wat ontbreekt, maar op wat aanwezig is of in potentie ligt. Dat vraagt om het herstellen van zelfbewustzijn; \u2018ik kan iets doen waardoor dit lukt\u2019. Slacht\u00adoffer\u00adschap \u2014 hoe verklaar\u00adbaar ook \u2014 is geen leerstand. Luc: \u201cOnze opdracht is leerlingen benaderen als mede-makers van hun onderwijs: volledige partners in een asymmetrische relatie.\u201d<\/p>

    Onderwijs is een relationele professie, stelt hij verder. Nabijheid en betrokken\u00adheid blijken doorslaggevend. Als de relatie staat, wordt er gevraagd, geprobeerd, doorgezet. Ontbreekt ze, dan schiet alles vast, antipest\u00adprogramma of niet. Daarom is een gedeeld school\u00adethos onmisbaar: gezamenlijke waarden die je in handelen terugziet. Een cultuur van aanwezig\u00adheid waarin \u2018We hebben je gemist\u2019 oprecht klinkt en vanzelf\u00adsprekend wordt.<\/p>

    Mensen maken scholen<\/h4>

    Wat vraagt dit morgen van ons? Luc wil niet kennis vermeerderen maar bemoedigen. \u201cBegin bij de juiste volgorde. Zie eerst het kind en pas daarna de leerling. Herstel de basis van gezien worden, erbij horen en betekenisvol uitgedaagd worden. Door de organisatie heen: wie kan met dit kind verbinden, vandaag nog? En meet groei niet primair naar gemiddelden, maar naar het kind zelf: ben je dichter bij jezelf kunnen komen?<\/p>

    \u201cScholen maken mensen\u201d, zei een oud-leermeester van Luc. Hij voegt daaraan toe: mensen scholen mensen. Thuis\u00adzitters en uitvallers zijn geen buiten\u00adstaanders van ons systeem; ze zijn de lakmoes voor onze pedagogische moed. Herberg\u00adzaamheid is geen zachte rand maar harde kern: hechting, erbij horen en uitdaging, telkens weer vertaald door de leraar die haar eigen instrument durft te zijn. Daar, in de eenvoudige maar dappere keuze om vandaag \u00e9\u00e9n kind opnieuw binnen te laten, kantelt het verhaal. \u201cEerst mens, dan leerling \u2014 en dan komt leren weer in beeld.\u201d<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t
    \n\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    PARALLELSESSIE<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    Orhan Agirdag | pedagoog<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t

    Inclusief onderwijs vanuit Diversi­teit, Discipline en Digitali­sering<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Orhan Agirdag, hoogleraar aan de KU Leuven definieert drie actuele doelen die elk school­team zal herkennen: diversiteit, discipline en digitalisering. Zijn boodschap is verrassend hoopvol: \u00e1ls we bewust met ze omgaan, kunnen ze juist een hefboom zijn voor m\u00e9\u00e9r kwaliteit. Hij pleit daarom voor een doordacht school­beleid.<\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    \"\"Diversiteit<\/h4>

    Onderzoek laat zien dat scholen met een diverse populatie niet automatisch lager presteren. Integendeel: er bestaan scholen in kansarme wijken die – wellicht tegen de verwachting in – uitzonder\u00adlijk goed scoren. Wat maakt het verschil?<\/p>

    De kern ligt in de verwachtingen van leraren. Onbewuste vooroor\u00addelen zorgen er vaak voor dat bepaalde groepen leerlingen minder kansen krijgen om zich te laten zien. Docenten onder\u00adbreken hen vaker, geven minder feedback en laten hen minder aan het woord. \u201cZo ontstaat een vicieuze cirkel van lage verwach\u00adtingen en lage prestaties\u201d, legt Orhan uit.<\/p>

    Daar tegenover staan scholen die bewust inzetten op hoge verwachtingen en inclusief onderwijs. Orhan: \u201cDaar zien we meer inter\u00adactie, meer ruimte voor fouten en betere feedback.\u201d Kleine didactische keuzes kunnen daarbij grote impact hebben. Zoals random calling<\/em> met behulp van een digitale tool, zodat niet steeds dezelfde leerlingen het woord nemen. Maar ook Golden Mistakes<\/em>: fouten vieren als leer\u00admomenten, zodat leerlingen durven proberen. En: think-pair-share<\/em>, waarbij studenten eerst individueel nadenken, daarna overleggen, en pas dan plenair delen. Het effect? Meer betrokken\u00adheid, minder afleiding en meer vertrouwen. Zo wordt diversi\u00adteit een bron van kracht.<\/p>

    Discipline<\/h4>

    Een tweede toenemend probleem is discipline en veiligheid. PISA-data laten zien dat in Nederlandse en Vlaamse klassen ordeproblemen hard\u00adnekkig zijn. Bijna de helft van de 15-jarigen zegt dat docenten vaak moeten wachten tot het stil is. Dat kost niet alleen lestijd, maar ondermijnt ook leer\u00adresultaten en vergroot het risico dat leraren afhaken.<\/p>

    Orhan benadrukt dat alleen streng straffen niet werkt. Evenmin helpt een laks klimaat waarin alles mag. Succes\u00advolle scholen hanteren een aanpak die hij \u2018warm streng\u2019 noemt: duidelijke gedrags\u00adregels \u00e9n een sfeer van zorg en verbonden\u00adheid. Een leerling die te laat komt, krijgt een sanctie, maar altijd met uitleg en erkenning. \u201cIk geef om je, daarom spreek ik je hierop aan.\u201d Het gaat om het onder\u00adscheid tussen gedrag en persoon: je bent welkom, maar dit gedrag moet veranderen.<\/p>

    Gedrag verdient dezelfde systematische aanpak als rekenen of taal, bepleit Orhan. Een school-breed gedragsplan, met heldere afspraken over respectvol taalgebruik, smartphone\u00adgebruik en punctuali\u00adteit, helpt leerlingen te begrijpen wat verwacht wordt. Cruciaal daarbij: leerlingen moeten zich rechtvaardig behandeld voelen. \u201cAlleen dan werkt discipline versterkend in plaats van vervreemdend.\u201d<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Digitalisering<\/h4>

    Het derde vraagstuk is digitali\u00adsering. Waar technologie nieuwe mogelijk\u00adheden biedt, vergroot ze vaak ook ongelijk\u00adheid. Onderzoek toont dat jongeren uit kansarme gezinnen gemiddeld meer uren besteden aan passief scrollen, terwijl kansrijke jongeren digitale middelen vaker gebruiken voor school\u00adwerk of verdieping.<\/p>

    Toch kan technologie juist een gelijk\u00admaker zijn, mits bewust ingezet. Orhan kent concrete voorbeelden: \u201cNeem Microsoft Reading Progress. Leerlingen lezen hardop, de software analyseert uitspraak en tempo en genereert rapporten voor de docent. Dit maakt individuele feedback schaal\u00adbaar.\u201d Of wat te denken van Google Lens: ouders ontvangen school\u00adinformatie in hun eigen taal, zonder verlies van lay-out. Dit vergroot betrokken\u00adheid en vertrouwen. Denk ook aan Custom GPT\u2019s: digitale assistenten waarin een cursus of handboek is geladen, zodat studenten dag en nacht laag\u00addrempelig vragen kunnen stellen.<\/p>

    Belangrijk is wel dat scholen niet alleen inzetten op toegang tot hardware, maar ook op inclusief design en begeleiding, stelt Orhan. \u201cDigitale tools moeten aansluiten bij meertalig\u00adheid en verschillen in voorkennis. Anders herhalen ze bestaande ongelijk\u00adheden.\u201d<\/p>

    Inclusie als rode draad<\/h4>

    Wat alle drie vraag\u00adstukken verbindt? De vraag of leerlingen zich thuis en gezien voelen. Dat geldt voor culturele identiteit, voor de omgang met regels \u00e9n voor digitale vaardig\u00adheden. Een treffend voorbeeld kwam uit een klas met anderstalige nieuwkomers. De docent liet een leerling die vastliep in het Nederlands over\u00adschakelen naar het Turks, waarna klasgenoten vertaalden. Het kind behield zijn zelfvertrouwen, de klas leerde mee en de verbinding met de thuistaal werd benut.<\/p>

    Onderzoek bevestigt dit: leerlingen die zich verbonden voelen met hun school en wier achtergrond erkend wordt, presteren beter. Meertalig\u00adheid, religie en culturele referenties mogen dus geen obstakel zijn, maar verdienen juist een plek in het curriculum en de klas\u00adpraktijk.<\/p>

    Kansen<\/h4>

    Diversiteit, discipline en digitalisering lijken op het eerste gezicht vooral bronnen van zorg en complexi\u00adteit. Maar wie ze doordacht benadert, ziet dat ze juist de bouw\u00adstenen kunnen zijn voor sterker onderwijs.<\/p>

    Orhan doet een oproep: \u201cHet gaat niet om het vermijden van verschillen, maar om ze te benutten. Het gaat niet om straffen of loslaten, maar om warm streng te zijn. En het gaat niet om technologie op zich, maar om hoe we die inzetten om alle leerlingen vooruit te helpen.\u201d<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t
    \n\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    SESSIES<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t
    \"sessiebeeld<\/figure><\/div>
    \"sessiebeeld<\/figure><\/div>
    \"sessiebeeld<\/figure><\/div>\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    <\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t
    \n\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    SESSIE<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    Constructieve communi­catie met ouders en jongeren over het versterken van aanwezig­heid op school<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t

    Onderwijs is relationeel: het verhaal van Richard en Petra<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Wat doet het met een kind als school niet veilig voelt, en hoe groot kan het verschil zijn als een leraar of school juist w\u00e9l ziet wat nodig is? Student Richard en zijn moeder Petra delen openhartig hun ervaringen. Hun verhaal laat zien hoe belangrijk relaties, taal en samenwerking zijn in het onderwijs.<\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Richard kijkt terug op een basisschooltijd waarin hij zich nauwelijks op zijn plek voelde. \u201cIk zat op een christelijke basisschool in een dorp. Ik was anders, had andere interesses, en dat paste niet in de vrij klassieke manier van lesgeven. Het was sociaal ingewikkeld en inhoudelijk te makkelijk. Daardoor ging ik met steeds minder plezier naar school.\u201d<\/p>

    Het leidde ook tot pesten, vertelt hij. \u201cDat maakte het nog zwaarder. Pas op het eind, met een juf die me \u00e9cht zag, voelde ik me een beetje in mijn kracht komen.\u201d Zijn moeder Petra herinnert zich dat het gezin meerdere keren in gesprek ging met school. \u201cWe hebben van alles geprobeerd, maar de ervaring in de groep was ronduit negatief. Soms hield ik Richard zelfs thuis, omdat school simpelweg niet veilig voelde. Ook keken we naar andere scholen, maar zonder succes. Thuis moet veilig zijn, maar school \u00f3\u00f3k.\u201d<\/p>

    Een nieuwe wereld<\/h4>

    De overstap naar de middelbare school betekende een keerpunt. Richard: \u201cIk werd eindelijk uitgedaagd en ging weer met plezier leren. Het was een stedelijke school, veel diverser, en er was een duidelijk anti-pestbeleid. Dat maakte meteen verschil. Ik durfde open te vertellen dat ik autisme heb en merkte dat dit juist compassie opriep bij klasgenoten. Op de basisschool had ik dezelfde presentatie gegeven, maar daar werkte het averechts.\u201d<\/p>

    Hij vond er vrienden met wie hij interesses kon delen en voelde zich voor het eerst echt thuis op school. \u201cHet verschil was enorm. Ik kon mezelf zijn.\u201d<\/p>

    De rol van ouders en school<\/h4>

    Voor Petra was de samenwerking met school minstens zo belangrijk. \u201cWe voelden ons gewaardeerd in onze kennis en kunde over ons kind. Er was gelijkwaardigheid en respect. Dat scheelde enorm veel energie. Het maakte dat we samen konden werken in plaats van tegenover elkaar te staan.\u201d<\/p>

    Ze is kritisch op de manier waarop termen als \u2018warme overdracht\u2019 soms worden ingevuld. \u201cVoor mij betekent dat echt van mens tot mens, niet alleen een formulier. Je moet elkaar in de ogen kijken en voelen dat je samen verantwoordelijkheid draagt.\u201d<\/p>

    Taal doet ertoe<\/h4>

    Een belangrijk thema in de workshop was de invloed van taal. Richard vertelt hoe hij op de middelbare school een profielkeuze moest maken. \u201cMijn wiskundeleraar zei dat ik maar beter niet voor wiskunde B kon kiezen, want dat zou te moeilijk zijn. Hij bedoelde het misschien goed, maar in mijn hoofd was het meteen: wiskunde kan ik niet.\u201d<\/p>

    Dat beeld bleef jarenlang hangen. Richard koos voor een studie sociale geografie, maar ontdekte dat hij de b\u00e8ta-kant juist leuk vond. Inmiddels studeert hij in Delft aan een technische master en geniet hij van wiskunde en programmeren. \u201cAchteraf denk ik: ik had misschien veel eerder een b\u00e8ta-studie moeten doen. Maar door die opmerking en de manier waarop op school werd gesproken over wiskunde A en B, dacht ik dat ik het niet kon.\u201d<\/p>

    Zijn moeder herkent dat mechanisme. \u201cEen leraar kan met \u00e9\u00e9n zin een pad afsluiten of juist openen. Het gaat om hoe je woorden landen. Dat vraagt om checken, vragen en echt in gesprek gaan: wat hoor jij, wat betekent dit voor jou?\u201d Want zowel mijn man als ik hebben precies hetzelfde gehoord in dat bewuste gesprek, namelijk dat deze docent adviseerde \u2018nu\u2019 voor wiskunde A te kiezen omdat dit voldoende was voor zijn vervolgstudie en hij op dat moment meer dan genoeg te doen had. Wanneer hij wiskunde B nodig zou hebben kon hij dat altijd nog oppakken. Het was juist een helpend bedoelde opmerking die bij Richard totaal anders landde, rakend aan zijn lage zelfvertrouwen. \u201c<\/p>

    Onderwijs is relatie<\/h4>

    Voor de deelnemers sloot het verhaal van Richard en Petra naadloos aan bij de woorden van keynote-spreker Luc Stevens: onderwijs is relationeel. Het gaat nooit alleen om de leraar, maar altijd om de interactie tussen leraar, leerling en ouders.<\/p>

    De workshop maakte dat concreet met oefeningen waarin deelnemers in twee-tallen spraken vanuit het perspectief van leerling, ouder of professional. Zij oefenden met de \u2018Theory of Mind\u2019 (\u201cWees nieuwsgierig en stel andere vragen\u201d) en de Presentietheorie (\u201cDe kunst van er \u00e9cht zijn\u201d). Het doel: ervaren hoe het is om werkelijk te luisteren en het gesprek open te voeren.<\/p>

    Petra: \u201cDaar waar het ingewikkeld wordt, moet je elkaar blijven opzoeken. Het gaat erom dat je samen verantwoordelijkheid draagt. Dan kun je ook lastige periodes doorstaan.\u201d Ofwel: verbinding maak je in vredestijd, zoals Chaja Deen (NJi) het samenvat. \u201cDus voordat er iets speelt. Dat gaat verder dan een smalle pedagogische taak. Dan gaat het erom dat je als school werk maakt van mensvorming.\u201d<\/p>

    Samen verder<\/h4>

    Het verhaal van Richard en Petra laat zien hoe kwetsbaar kinderen zijn voor taal, hoe bepalend de groep kan zijn, en hoe groot de impact van samen-werking is. Van onveilig voelen en pesten naar uitgedaagd worden en compassie ervaren: het verschil zat in relaties, in verbinding en in hoe er met hen gesproken en samengewerkt werd. Of zoals Richard het zelf zegt: \u201cHet maakte het verschil of ik gezien werd of niet. En als ik gezien werd, voelde ik me sterker, gemotiveerd en onderdeel van de groep.\u201d<\/p>

    De namen van Petra en Richard zijn gefingeerd.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t
    \n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t
    \n\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    SESSIE<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    Implementatie en disseminatie<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t

    De sleutels voor succesvolle uitbreiding van MD-MTSS<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Het MD-MTSS-raamwerk voor schoolaanwezigheid landt in Nederland. Het kan nu verspreid en uitgebreid worden.\u2019 Maar ook weer niet overhaast. Een incomplete invoering leidt tot minder successen en frustratie. De succes\u00adfactoren op een rijtje gezet.<\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Er is veel belangstelling om het raamwerk \u00f3\u00f3k in te voeren. Doorgaans duurt implementatie van een innovatie veertien \u00e0 zeventien jaar, waarschuwt Patricia Graczyk van de universiteit van Illinois, bedenker van het raamwerk. \u201cWe willen dat versnellen.\u201d Maar het moet ook zorgvuldig, niet overhaast gebeuren. Uit studies blijken factoren die helpend zijn. Die zijn samen te vatten tot coaching\/training, vertrouwen kweken, leider\u00adschaps\u00adstijl en support, het opnemen van een kader, samen\u00adwerking en partner\u00adschap, de context rond de school en data waarop besluiten genomen kunnen worden.<\/p>

    Ongeduld<\/h4>

    Ren\u00e9 Halberstadt en Marije Brouwer van Ingrado, de drijvende krachten achter het congres, schetsen wat allemaal al wordt gedaan om MD-MTSS te verspreiden. Proeftuinen, voorlichting, netwerk\u00adbijeen\u00adkomsten, trainingen, data verzamelen en samen\u00adwerking via het internationale netwerk rond school\u00adaanwezig\u00adheid INSA.<\/p>

    Marije en Ren\u00e9 zien ook de risico\u2019s van een te snelle uit\u00adbreiding van MD-MTSS. Zoals ongeduld. Invoering vraagt nu eenmaal tijd. Het systeem is ook nog in ontwikkeling. Er wordt nog materiaal ontwikkeld en kennis over het manipuleren van data staat in de kinder\u00adschoenen.<\/p>

    Leerplichtambtenaren worden getraind, die scholen kunnen adviseren en als critical friend<\/em> kunnen functioneren. Bij voorkeur sluiten ze eens per maand aan bij het school\u00adaanwezig\u00adheids\u00adteam (SAT) van de school om mee te denken en te adviseren.
    Tweede belangrijke voorwaarde voor verspreiding is betrouw\u00adbaarheid. \u201cDoe de interventie zoals ze gepland is\u201d, adviseert Ren\u00e9. \u201cDat vergroot het succes.\u201d
    Als voorwaarden voor uitvoering van MD-MTSS ziet hij:<\/p>

    • train de trainer<\/li>
    • een mbo-community<\/li>
    • verbinding met KNSA en INSA<\/li>
    • helderheid<\/li>
    • een wetswijziging en een Algemene maatregel van bestuur (Amvb)<\/li>
    • aansluiting van data\u00adsystemen (zoals Parnassys)<\/li>
    • enthousiasme.<\/li><\/ul>

      Schoolcultuur<\/h4>

      Programma\u2019s moeten worden aangepast aan onder andere type onderwijs en leeftijd. Van voorschool tot universiteit. \u201cDe aanpassing moet bij je schoolcultuur passen\u201d, legt Marije uit. \u201cSchool\u00adaanwezig\u00adheid is niet dat je iedere leerling bij de ingang een hand geeft. Iets moet bij je school\u00adcultuur passen.\u201d Ook is niet alles mogelijk. In de Verenigde Staten kun je data aan culturele achtergrond koppelen, zodat je gericht bepaalde culturele roepen kunt ondersteunen, maar in Nederland is dat niet toegestaan. Marije: \u201cAnderzijds heb je in de voor\u00adschool geen leerplicht, maar kun je ook daar al signalen oppakken die later tot afwezigheid kunnen leiden.\u201d<\/p>

      Samen\u00adwerking en context<\/h4>

      Samen\u00adwerking en partnerschap zijn belangrijke motors in het verspreiden. Ren\u00e9: \u201cOp onze netwerk\u00addagen delen we kennis en gaan we met lokale thema\u2019s aan de slag. Je hebt samen\u00adwerking nodig om het verder te brengen.\u201d<\/p>

      De context is een belangrijke voorwaarde voor verspreiding. Hoe is de wet- en regelgeving? Welke software is er? Hoe staan politiek en beleidsmakers tegenover schoolaanwezigheid, zijn ze ermee bezig? En zit je in stedelijk gebied of op het platteland, ook dat maakt uit.<\/p>

      Patronen en plezier<\/h3>

      Hoe je data gebruikt, is een volgende factor voor succes. Marije: \u201cJe ziet patronen die je eerder niet kon zien. Zoals toename van afwezigheid wanneer kinderen van gescheiden ouders halverwege de week wisselen van ouder. Zo kun je ouders voorlichten, voordat er problemen ontstaan.\u201d<\/p>

      Plezier noemt Ren\u00e9 als toch belangrijke, laatste factor. \u201cHeb lol in wat je doet. Je straalt dat uit en zo breng je het verder.\u201d \u201cSchool kijkt vaak als eerste naar wat er niet goed gaat\u201d, vult Marije aan. \u201cWij kijken eerst naar wat w\u00e9l al op orde is.\u201d<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

      \n\t\t\t\t\t
      \n\t\t
      \n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
      \n\t\t\t\t\t
      \n\t\t
      \n\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t
      SESSIE<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t
      Wat kunnen we leren van de totstand­koming van wetgeving over aanwezig­heid in andere landen?<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t

      Leren van Engeland, Finland en Noorwegen<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

      Hoe zorgen we dat leerlingen niet alleen recht hebben op onderwijs, maar er ook echt zijn? Nederland zoekt daarin naar nieuwe wegen. Andere landen zijn (deels) al een stap verder. Engeland, Finland en Noorwegen laten zien dat wetgeving effectiever kan zijn wanneer je inzet op samen\u00adwerking, preventie en een positief school\u00adklimaat. Hun ervaringen bieden waarde\u00advolle lessen, stelt Marga de Weerd, project\u00adleider Data en Onderzoek bij Ingrado.<\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

      Voor het onderzoek naar de totstand\u00adkoming van wetgeving rond school\u00adaanwezig\u00adheid is in 18 landen een enqu\u00eate uitgezet. Uit\u00adeindelijk gaven 18 respondenten uit 12 landen hun visie, met verdiepende interviews in zes landen. Voor een diepgaande vergelijking zijn drie landen geselecteerd: Engeland, Finland en Noorwegen. De Weerd: \u201cHoewel de context per land verschilt, kwamen er opvallend veel overeen\u00adkomsten naar voren.\u201d<\/p>

      Drie pijlers<\/h4>

      In alle drie de landen wordt wetgeving gedragen door samenwerking, betrokken\u00adheid en kennis.<\/p>

      1. Samenwerking tussen partijen en niveaus<\/strong>
      Beleid ontstaat niet in een ivoren toren, maar door scholen, gemeenten, overheid en maatschappelijke organisaties actief te betrekken. Daardoor voelen alle partijen zich eigenaar van de aanpak en dragen ze bij aan de uitvoering.<\/p>

      2. De stem van de gemeenschap<\/strong>
      Leerlingen, ouders en gezinnen worden eveneens nadrukkelijk gehoord en betrokken bij de totstand\u00adkoming van nieuwe wetgeving. Dit zorgt voor meer draagvlak \u00e9n effectivi\u00adteit.<\/p>

      3. Onderzoek en data als fundament<\/strong>
      Wetgeving is gebaseerd op data, onderzoek en praktijk\u00adervaringen. Het gaat niet alleen om cijfers over verzuim, maar ook om inzichten in school\u00adklimaat, motivatie en welzijn. Zo ontstaat beleid dat aansluit bij de realiteit.<\/p>

      Van reactief naar proactief<\/h4>

      Het gaat niet alleen over aanwezigheid of verzuim, maar ook over hoe het welzijn van jongeren bevorderd wordt.\u201d Ook constateert zij een verschuiving van een reactieve naar een proactieve werkwijze. \u201cWaar we in Nederland vaak pas handelen wanneer een leerling langdurig wegblijft, kiezen deze landen voor vroeg\u00adsignalering.\u201d Zodra er signalen zijn dat een leerling dreigt af te haken, wordt actie ondernomen. Het doel is niet straffen, maar ondersteunen.<\/p>

      Daarbij speelt het school\u00adklimaat een sleutelrol. Wetgeving in deze landen benadrukt dat een veilige en stimulerende omgeving essentieel is om aanwezigheid te bevorderen. De Weerd: \u201cAls leerlingen zich gezien en gehoord voelen, komen ze vaker en met meer motivatie naar school.\u201d<\/p>

      En Nederland?<\/h4>

      Nederland heeft belangrijke stappen gezet met het wetsvoorstel om school\u00adverzuim terug te dringen, maar er zijn nog duidelijke verschillen. De Weerd: \u201cIn ons beleid staat verzuim nog vaak als probleem op zichzelf, terwijl andere landen aanwezigheid zien als onderdeel van een bredere ontwikke\u00adlings\u00adopgave.\u201d Ook de rol van het school\u00adklimaat krijgt hier minder aandacht, terwijl inter\u00adnationaal juist blijkt dat dit een doorslag\u00adgevende factor is. Bovendien zijn de rollen en verantwoordelijk\u00adheden van verschillende partners in Nederland nog niet altijd helder afgebakend. De omslag va re-actief naar pro-actief vindt bovendien slechts gedeeltelijk plaats.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

      \n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t

      Concrete lessen<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
      \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

      De internationale ervaringen leveren concrete lessen op voor Nederland:<\/p>

      • Betrek alle relevante partijen<\/strong>: scholen, ouders, gemeenten, leerlingen \u00e9n maatschappelijke organisaties.<\/li>
      • Baseer beleid op praktijkervaringen<\/strong>: laat hervormingen niet alleen op papier bestaan, maar wortel ze in de werkelijkheid.<\/li>
      • Gebruik data en best practices<\/strong>: niet alleen verzuimcijfers, maar ook informatie over welzijn en motivatie.<\/li>
      • Zoek politieke en maatschappelijke steun<\/strong>: duurzame wetgeving vraagt om breed draagvlak.<\/li>
      • Werk vanuit een gezamenlijk kader<\/strong>: met preventie en aanwezigheid als uitgangspunt in plaats van verzuim als probleem.<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
        \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

        Gezamenlijke opdracht<\/h4>

        Wat opvalt in Engeland, Finland en Noorwegen is de verschuiving van straffen naar ondersteunen, van problemen bestrijden naar kansen cre\u00ebren. Daarin ligt ook voor Nederland de uitdaging. De Weerd: \u201cWillen we \u00e9cht werk maken van schoolaanwezigheid, dan vraagt dat om wetgeving die de jongere centraal stelt, die proactief en holistisch is, en die samenwerking als motor gebruikt.\u201d<\/p>

        Voor professionals gaat het erom een cultuur te bouwen waarin aanwezigheid vanzelfsprekend wordt, omdat leerlingen zich gezien voelen en omdat de omgeving hen stimuleert om te komen. De les uit het buitenland is helder: zet aanwezigheid bovenaan de agenda. Niet als een dossier van sancties en regels, maar als een gezamenlijke opdracht waarin welzijn, kansen en ontwikkeling het vertrekpunt zijn.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Bekijk het e-zine met daarin een terugblik op het eerste Nederlands Congres Schoolaanwezigheid. Het is ook een naslagwerk om er nog eens bij te pakken als we aan het werk zijn om onderwijs- en ontwikkelplekken voor \u00e1lle jongeren te organiseren. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":30,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"class_list":["post-174","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"\n26 september - Nederlands Congres Schoolaanwezigheid<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Lees het e-zine over het congres.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/26-september\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"26 september - Nederlands Congres Schoolaanwezigheid\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Lees het e-zine over het congres.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/26-september\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Nederlands Congres Schoolaanwezigheid\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-19T12:15:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/banner25sept.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"27 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/26-september\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/26-september\\\/\",\"name\":\"26 september - Nederlands Congres Schoolaanwezigheid\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/26-september\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/26-september\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/banner25sept.jpg\",\"datePublished\":\"2023-11-03T08:26:55+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-19T12:15:00+00:00\",\"description\":\"Lees het e-zine over het congres.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/26-september\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/26-september\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/26-september\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/banner25sept.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/banner25sept.jpg\",\"width\":1000,\"height\":500},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/26-september\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"26 september\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/\",\"name\":\"Nederlands Congres Schoolaanwezigheid\",\"description\":\"Geïnspireerd aan de slag\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/on-the-spot.nl\\\/schoolaanwezigheid2025\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"26 september - Nederlands Congres Schoolaanwezigheid","description":"Lees het e-zine over het congres.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/26-september\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"26 september - Nederlands Congres Schoolaanwezigheid","og_description":"Lees het e-zine over het congres.","og_url":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/26-september\/","og_site_name":"Nederlands Congres Schoolaanwezigheid","article_modified_time":"2026-01-19T12:15:00+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":500,"url":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/banner25sept.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"27 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/26-september\/","url":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/26-september\/","name":"26 september - Nederlands Congres Schoolaanwezigheid","isPartOf":{"@id":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/26-september\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/26-september\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/banner25sept.jpg","datePublished":"2023-11-03T08:26:55+00:00","dateModified":"2026-01-19T12:15:00+00:00","description":"Lees het e-zine over het congres.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/26-september\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/26-september\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/26-september\/#primaryimage","url":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/banner25sept.jpg","contentUrl":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/banner25sept.jpg","width":1000,"height":500},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/26-september\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"26 september"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/#website","url":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/","name":"Nederlands Congres Schoolaanwezigheid","description":"Geïnspireerd aan de slag","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/174","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=174"}],"version-history":[{"count":436,"href":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/174\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4558,"href":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/174\/revisions\/4558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/on-the-spot.nl\/schoolaanwezigheid2025\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=174"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}