
Waar woningeigenaren in de Merenwijk tijdens twee bewonersbijeenkomsten afgelopen zomer hun zorgen uitten over energie-investeringen in de toekomst, maken huurders in diezelfde wijk zich zorgen over de betaalbaarheid van hun energie nú. “Mijn verwarming staat al anderhalf jaar uit”, aldus een bewoner. De huurders gaan liever vandaag dan morgen van het aardgas af.

In 2050 moet Nederland volledig klimaatneutraal zijn. De uitstoot van co2 en broeikasgassen moet daarom sterk verminderd worden. Duurzame energiebronnen gaan fossiele bronnen zoals aardgas vervangen. Voor de laagbouw van de Merenwijk is onlangs een werkgroep gestart die gaat onderzoeken welke duurzame alternatieven er in de Merenwijk mogelijk zijn als vervanging van aardgas. Deze werkgroep bestaat uit vertegenwoordigers van bewonersinitiatieven, de gemeente, netbeheerders en woningbouwcorporaties. Bart van de Velde, die namens de gemeente in deze werkgroep zit, nam de aanwezige huurders mee in de ideeën die er tot nu toe zijn.

Grofweg zijn er nu drie alternatieve mogelijkheden voor de woningen in ‘Merenwijk-laag’ om de overstap te maken naar schone energie. Zo kijkt de werkgroep naar de mogelijkheid van een collectief warmtenet. Dat kan bijvoorbeeld met restwarmte uit de Rotterdamse haven, maar ook via aquathermie – een manier om warmte uit het oppervlaktewater van de Zijl te halen, of uit de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Derde optie is een duurzaam gasnet op waterstof of biogas. Dit is wel heel kostbaar en de mogelijkheden hiervoor moeten nog goed onderzocht worden.
Van de Velde gaf aan dat het gasnet zeker nog wel tot 2033 in de Merenwijk blijft liggen. “Maakt u zich dus geen zorgen. We gaan niet morgen al van het gas af.”
Dit bericht stelde de huurders, zo’n twintig in totaal, niet gerust. Zij bleken voor een groot deel huurders uit de Rodes, eigendom van Ons Doel. Deze bewoners kijken met smart uit naar renovatie en het overstappen op schone energie. Uit de zaal klonken klachten over tocht en vooral over hoge energierekeningen.
Miriam van Dijk, Manager Vastgoed van Ons Doel, gaf aan niet in te kunnen gaan op individuele klachten. De problemen in de wijk zijn bekend, zo zei ze. De start van een geplande renovatie is afhankelijk van de transitieplannen van de gemeente én keuzes van de corporatie. Ons Doel confronteert haar huurders liever niet met twee verbouwingen, gaf zij daarbij aan. Gelijktijdige renovatie van al het vastgoed is bovendien onmogelijk. “We moeten keuzes maken.”

Net als in andere wijken waar bekeken wordt hoe de overstap naar schone energie kan worden gemaakt, wordt ook voor de Merenwijk een wijkuitvoeringsplan gemaakt. In zo'n wijkuitvoeringsplan komen alle plannen, bedacht door de werkgroep met input van bewoners, te staan. Van de Velde verwacht dat op termijn alternatieven voor aardgas goedkoper worden. Aardgas gaat namelijk steeds meer belast worden de komende jaren. Er is bovendien een wetsvoorstel in de maak om bewoners te beschermen tegen de (te) hoge kosten van warmtenetten.
De werkgroep wil graag in 2025 het wijkuitvoeringsplan klaar hebben. Daarmee wil de werkgroep voorkomen dat huiseigenaren massaal voor individuele oplossingen kiezen, zoals een warmtepomp. Van de Velde: “Het staat particuliere eigenaren altijd vrij om voor een eigen warmtepomp te kiezen. Als dit echter massaal gebeurt, dan blijven er te weinig woningen over om op een collectief systeem aan te sluiten, en mogelijk belasten we onnodig het energienet. We onderzoeken daarom graag of een collectieve oplossing, zoals een warmtenet, slimmer en voordeliger is. Dat zou dan ook een mogelijkheid vormen voor woningcorporaties om daar hun bezit op aan te sluiten.”
Ook Oscar Gennissen maakt deel uit van de werkgroep. Namens wijkinitiatief Tegengas aanwezig tijdens de avond, riep hij huurders op om zich aan te sluiten bij de klankbordgroep, waarin bewoners gevraagd en ongevraagd advies geven aan de werkgroep. “Zorg dat je als huurder gehoord en gezien wordt. Jouw stem heeft invloed. De druk van de hoge energiekosten wordt vooral door huurders gevoeld. Isoleren, dat helpt om co2 en de energierekening te verlagen. Een gratis ledlamp of radiatorfolie van de gemeente, met alle respect, is echt onvoldoende.” Ook Ons Doel roept huurders op om zich aan te sluiten bij de klankbordgroep en zegt: “Neem gerust contact op met Ons Doel als er klachten zijn over je woning.” De corporatie beloofde dat ze haar huurders over de transitie en eventuele renovatie gaat informeren
Voor meer informatie over de warmtetransitie in de wijken, kijk op Gebiedsaanpak warmtetransitie - Gemeente Leiden
‘Ik geloof dat een collectieve oplossing altijd goedkoper is dan individuele maatregelen. Dus huurders, verenig je.’
Gerard van Hees, voorzitter Wijkvereniging Merenwijk.’
Dit verslag is gemaakt in opdracht van de gemeente Leiden door het volgende mediateam van On the Spot:
Coördinatie en eindredactie: Eric Went
Teksten: Patty Zoet
Fotografie: Stefanie uit den Boogaard