10 Jaar Schuldenlab070
Stel je voor dat we morgen opnieuw zouden beginnen. Met onze aanpak van schulden, armoede en bestaansonzekerheid. Zouden we het dan precies zo organiseren als vandaag? Waarschijnlijk niet. Toch houden we vaak vast aan systemen, regels en werkwijzen waarvan we eigenlijk al weten dat mensen erin vastlopen. Terwijl achter iedere schuld een mens schuilgaat. Met zorgen, dromen en een toekomst die niet kan wachten.
Tien jaar geleden besloten we in Den Haag dat het anders moest. Niet door nóg meer van hetzelfde te doen, maar door samen nieuwe wegen te zoeken. Met overheid, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Door te experimenteren, grenzen te doorbreken en soms gewoon met lef en toewijding te beginnen. Dat leverde bijzondere resultaten op. Maar belangrijker nog: het bewees dat verandering mogelijk is.
Dit magazine gaat over die kracht. Over mensen die niet accepteerden dat iets onmogelijk was. Over doorbraken die perspectief brachten. En over de overtuiging dat we nog lang niet klaar zijn. Want tien jaar Schuldenlab070 is een aansporing om dóór te gaan. Als we weten dat het anders kan, waarom zouden we dan genoegen nemen met minder?
Veel leesplezier!
10 jaar. Eén missie.
Schulden zijn meer dan cijfers. Ze raken mensen, gezinnen en hun toekomst. Al tien jaar zet Schuldenlab070 zich in om schuldenproblematiek aan te pakken. Door samen te werken, anders te denken en vooral: in actie te komen. Tien jaar impact. Tien jaar verbinding. En we zijn nog lang niet klaar. Dit is 10 jaar Schuldenlab070.
Tien jaar Schuldenlab070. Tien jaar waarin we hebben laten zien dat het anders kan. De belangrijkste reden om daarmee door te gaan ligt in de maatschappelijke opgave die nog altijd voor ons ligt. Ook nu Den Haag financieel scherper aan de wind gaat zeilen. Juist dan moeten we doorgaan met vernieuwen.
Schulden staan zelden op zichzelf. Achter financiële problemen gaan vaak andere zorgen schuil: onzekerheid over inkomen, een onbetaalbare woning, gezondheidsproblemen, werkloosheid of kinderen die niet goed meekomen op school. Problemen die elkaar versterken en mensen steeds verder in de knel kunnen brengen.
Tegelijkertijd is onze samenleving zo georganiseerd dat voor ieder probleem een andere instantie, regeling of financiering bestaat. Wat vanuit afzonderlijke organisaties logisch lijkt, werkt voor inwoners lang niet altijd. Een gezin heeft niet vijf verschillende problemen die los van elkaar kunnen worden opgelost. Het heeft één werkelijkheid waarin alles met elkaar samenhangt.
Precies daar zit de urgentie om te blijven innoveren. Want zolang we maatschappelijke problemen afzonderlijk blijven benaderen, blijven mensen tussen systemen vallen. Ook wanneer alle betrokkenen hun werk naar behoren doen.
De prijs van nietsdoen is te hoog
Als financiële problemen niet op tijd worden opgelost, worden ze vaak groter. Schulden lopen op, stress neemt toe en problemen met gezondheid, wonen, werk en onderwijs kunnen zich opstapelen. Dat raakt niet alleen de mensen zelf. Ook werkgevers, woningcorporaties, zorginstellingen, scholen, schuldeisers en de overheid ondervinden de gevolgen. We betalen als samenleving een hoge prijs wanneer problemen onnodig escaleren. In geld, maar vooral ook in menselijk perspectief. In kinderen die opgroeien met voortdurende stress. In jongeren die hun toekomst niet kunnen opbouwen. In gezinnen die ondanks alle beschikbare hulp geen uitweg vinden.
De vraag is niet alleen wat het kost om te vernieuwen. De vraag is vooral wat het ons kost als we dat níét doen. Want iedere keer dat iemand vastloopt in een systeem dat bedoeld is om te helpen, verliezen we meer dan tijd en geld. We verliezen kansen om problemen te voorkomen en mensen weer perspectief te bieden.
We weten dat het anders kan
Tien jaar Schuldenlab070 heeft één ding duidelijk gemaakt: de manier waarop we maatschappelijke problemen aanpakken, ligt niet vast. Door buiten bestaande kaders te denken, een vleugje lef en eigenzinnigheid, verantwoordelijkheden te delen en de leefwereld van inwoners centraal te stellen, blijken oplossingen mogelijk die eerder onbereikbaar leken.
Maar de noodzaak om te vernieuwen is daarmee niet verdwenen. Integendeel. De vraagstukken rond bestaanszekerheid zijn complex en raken steeds meer onderdelen van het dagelijks leven. Tegelijkertijd blijven organisaties gebonden aan hun eigen opdrachten, budgetten en regels. Samenwerking over die grenzen heen is noodzakelijk, maar nog lang niet vanzelfsprekend.
Daarom blijft een plek nodig waar die grenzen ter discussie mogen worden gesteld. Waar publieke, private en maatschappelijke partijen niet alleen praten over samenwerking, maar gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor oplossingen die geen van hen alleen kan realiseren. Omdat bestaande werkwijzen niet voor iedereen voldoende perspectief bieden.
Innoveren is een noodzaak
Voor een succesvolle overheid is innovatie een noodzaak en geen luxe. Want als we stoppen met vernieuwen, verliezen we meer dan een plek waar nieuwe ideeën ontstaan. We verliezen de ruimte om fundamentele vragen te blijven stellen. Waarom organiseren we ondersteuning zoals we dat doen? Waarom moeten inwoners zich aanpassen aan onze systemen, in plaats van andersom? En waarom accepteren we dat oplossingen vastlopen op grenzen die we zelf hebben georganiseerd?
We verliezen ook het vermogen om partijen bij elkaar te brengen die elkaar nodig hebben, maar elkaar niet vanzelfsprekend vinden. Juist bij grote maatschappelijke vraagstukken is dat verbindende vermogen onmisbaar.
En misschien wel het belangrijkste: we verliezen de kans om problemen eerder en beter aan te pakken, voordat ze uitgroeien tot situaties waarin mensen jarenlang vastlopen. De afgelopen tien jaar hebben laten zien dat verandering mogelijk is. De komende tien jaar vragen dat we die mogelijkheid blijven benutten.
Daarom gaan we verder
We gaan verder omdat maatschappelijke vernieuwing nooit af is. Omdat er ruimte nodig blijft om over organisatiegrenzen heen te kijken. Ook in financieel uitdagende tijden. Omdat we weten dat geen enkele partij deze opgave alleen kan oplossen. En vooral: omdat we niet willen accepteren dat mensen blijven vastlopen terwijl het anders kan.
Tien jaar geleden begonnen we vanuit de overtuiging dat niemand met problematische schulden tussen wal en schip zou mogen vallen. Die overtuiging is vandaag minstens zo urgent. Want zolang de werkelijkheid van mensen ingewikkelder is dan de systemen die hen moeten helpen, blijft vernieuwing noodzakelijk.
Tien jaar Schuldenlab070 is een mijlpaal om trots op te zijn. Maar er is ook nog veel werk te verzetten, benadrukt Koningin Máxima. Als erevoorzitter van Stichting Financieel Gezond Nederland feliciteert ze Schuldenlab070 met de bereikte resultaten. Tegelijkertijd roept ze op om te blijven vernieuwen, meer partners te betrekken en vooral de mensen te bereiken die nu nog buiten beeld blijven.
Koningin Máxima heeft waardering voor de samenwerking die tien jaar geleden in Den Haag van start ging. Wat destijds begon als een vernieuwende manier om schuldenproblematiek aan te pakken, heeft inmiddels veel in beweging gezet. De samenwerking tussen gemeenten, maatschappelijke organisaties en andere betrokken partijen laat zien hoeveel er mogelijk is als iedereen zich voor hetzelfde doel inzet.
Toch is het werk allerminst klaar, stelt Koningin Máxima. Nog altijd groeien honderdduizenden kinderen in Nederland op in gezinnen met financiële problemen. Om hen en andere kwetsbare groepen beter te bereiken, is het nodig om te blijven leren, nieuwe oplossingen te ontwikkelen en bestaande werkwijzen kritisch te bekijken.
Daarbij is volgens de koningin niet alleen kennis nodig, maar ook lef. De aanpak van geldzorgen vraagt om mensen en organisaties die verantwoordelijkheid durven nemen en bereid zijn om samen nieuwe wegen in te slaan.
De kracht van ervaringsdeskundigen
Bijzondere waardering heeft Koningin Máxima voor de ervaringsdeskundigen die tijdens de jubileumbijeenkomst van Schuldenlab070 hun verhaal deelden. Hun persoonlijke ervaringen maken duidelijk wat schulden met mensen doen en hoe belangrijk het is dat hulp daadwerkelijk aansluit bij hun leefwereld.
Ook roept ze op om nieuwe partners bij de samenwerking te betrekken. Want juist door kennis, ervaringen en krachten te bundelen, kunnen meer mensen worden geholpen.
De boodschap van Koningin Máxima is duidelijk: tien jaar Schuldenlab070 laat heel goed zien wat samenwerking kan opleveren. Maar er liggen nog volop kansen om meer mensen perspectief te bieden op een financieel gezonde toekomst.
Hoe zorgen we ervoor dat de doorbraken van vandaag de standaard van morgen worden? Over grote ambities, bestuurlijk lef en wat er nodig is om blijvende verandering mogelijk te maken. Het woord is aan Nur Icar, wethouder van Werk, Inkomen en Sport en Paul ’t Hart, hoogleraar bestuurskunde en vicevoorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR).
Wethouder Nur Icar wil aanpak Schuldenlab070 verbreden
‘Onze oplossingen moeten op elkaar aansluiten’
Geen kind kiest voor armoede. Toch voelen kinderen de spanning thuis en merken ze het wanneer ze niet mee kunnen op schoolreisje. Daar ligt volgens de Haagse wethouder Nur Icar van Werk, Inkomen en Sport de toekomst van Schuldenlab070: “Gezinnen helpen aan iets wat verder reikt: een perspectief. Want geen kind in Den Haag mag zonder perspectief opgroeien.”
Tien jaar geleden concludeerden Rabin Baldewsingh, de voorganger van wethouder Icar en Fred Dukel, destijds directeur van de afdeling SZW, dat mensen met schulden ‘vastliepen in een systeem dat hen niet vooruitduwt’. Icar: “De oplossing kon niet alleen van het stadhuis komen. Daar heb je banken voor nodig, zorgverzekeraars, fondsen en maatschappelijke organisaties. Maar de belangrijkste mensen zijn de inwoners zelf.”
Ook de mensen die het werk daarna voortzetten, zijn cruciaal voor het succes van Schuldenlab070, stelt de wethouder. De ambitie is volgens hem dezelfde: “Zorgen dat mensen met schulden weer verder kunnen.” Het gaat daarbij niet alleen om nieuwe ideeën. “Vernieuwing vraagt om lef, maar ook om volharding.”
Kleinere wereld
De Haagse aanpak is intussen ook buiten de stad van betekenis geworden. Het Jongeren Perspectief Fonds, Collectief Schuldregelen en De Doorbraakmethode zorgden voor beweging. “Door samen te werken, leren we wat werkt en kunnen we succesvolle oplossingen verder brengen.”
De wethouder voelt zich ook persoonlijk betrokken bij de schuldenaanpak. Als kind leefde hij in een gezin dat geen grote schulden had, maar wel financieel moeilijk zat. “Geldzorgen kunnen je wereld kleiner maken, het vertrouwen aantasten en mensen vooral met vandaag bezig laten zijn. Het geloof dat morgen anders kan, is niet vanzelfsprekend. Juist daarom is het belangrijk dat iemand mogelijkheden in je blijft zien wanneer je die zelf even niet ziet.”
Verbreding van aanpak
Kinderen voelen de gevolgen van geldzorgen, terwijl ze er zelf niets aan kunnen veranderen. Icar: “Een kind kiest er niet voor om in armoede op te groeien. Wel merkt het de spanning aan de keukentafel, of dat het niet mee kan op schoolreisje. Kinderen dragen de zorgen van hun ouders mee, vaak zonder dat iemand het ziet.”
Volgens Icar is er nu een bredere aanpak nodig. “Want schulden staan zelden op zichzelf. Gezinnen kunnen tegelijkertijd te maken hebben met onzeker werk, een te dure of krappe woning, gezondheidsproblemen en kinderen die moeite hebben op school. Onze oplossingen moeten op elkaar aansluiten.”
Voor Icar gaat het uiteindelijk om meer dan mensen uit de schulden helpen. “Het gaat erom dat gezinnen weer vooruit kunnen kijken. Misschien moeten we Schuldenlab070 daarom wel PerspectiefLab070 noemen.” Want schulden oplossen is belangrijk, maar mensen weer perspectief bieden: dáár draait het uiteindelijk om.
Bestuurskundige Paul ’t Hart ziet het zoet en toont het zuur
‘Jullie zullen harder nodig zijn dan ooit’
Schuldenlab070 heeft in tien jaar een 'theoretisch onmogelijke' samenwerking opgebouwd tussen overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Maar successen uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Dat stelde hoogleraar bestuurskunde Paul ’t Hart tijdens het tienjarig jubileum van Schuldenlab070. Zijn waarschuwing: bereid je voor op toenemende armoede, maatschappelijke onzekerheid en nieuwe crises.
Volgens ’t Hart is het bijzonder dat Schuldenlab070 na tien jaar nog altijd met zoveel energie samenwerkt aan het bestrijden van schulden en armoede. “En met nog dezelfde energie als tien jaar geleden. Wat jullie hier tot stand hebben gebracht, is theoretisch gezien echt heel erg moeilijk. Veel samenwerkingsverbanden verliezen na verloop van tijd hun oorspronkelijke bevlogenheid."
Onzekere tijden
Toch ziet ’t Hart moeilijke tijden aanbreken. Geopolitieke spanningen, klimaatverandering, technologische ontwikkelingen en druk op overheidsfinanciën vergroten de onzekerheid. "De kans dat meer mensen in de armoede zullen belanden, is groter dan dat jullie meer mensen eruit zullen krijgen. Jullie zullen harder nodig zijn dan ooit.”
Daarom pleit hij ervoor ongemakkelijke toekomstscenario’s te onderzoeken. "Wat als straks niet één op de zes, maar één op de vier Haagse kinderen in armoede opgroeit? Welke oplossingen zijn dan nodig?"
Weerstandsvermogen
Tegelijkertijd moet schuldenbestrijding nadrukkelijker worden verbonden aan maatschappelijke weerbaarheid. Nu defensie, klimaat en andere opgaven steeds meer geld vragen, dreigt het sociale domein onder druk te komen. “Als je werkt aan het verminderen van schuldenproblematiek en armoede, ben je aan het werken aan het weerstandsvermogen, de wendbaarheid en de weerbaarheid van je samenleving.”
Schuldenlab070 kan daarin zowel een buffer als een trampoline zijn: mensen opvangen wanneer zij financieel vastlopen en hen weer perspectief bieden.
Ook waarschuwt 't Hart voor nieuwe crises. “We hebben één zekerheid: we zullen meer verstoringen en crises krijgen.” De coronapandemie liet zien hoe snel gezinnen en ondernemers financieel kwetsbaar worden. Zijn vraag: “Wat kun je nu al doen om ervoor te zorgen dat die verstoringen straks deze stad minder hard zullen treffen?” De les voor de komende tien jaar is helder: “What got you here, won’t get you there.”
Mooie ambities zijn één ding. Ze waarmaken is een tweede. Schuldenlab070 zet daarom in op drie concrete beloftes: 1. blijven samenwerken in publiek-private coalities, 2. lokaal en landelijk de krachten bundelen en 3. met gamechangers en concrete innovaties laten zien dat het écht anders kan.
We gaan door met publiek-private samenwerking
Technologie inzetten, inwoners eerder bereiken en mensen met schulden anders benaderen. Met drie nieuwe initiatieven willen de gemeente Den Haag, bedrijven en maatschappelijke organisaties de financiële gezondheid van inwoners verbeteren.
De publiek-private samenwerking, een van de uitgangspunten waarmee Schuldenlab070 destijds tien jaar geleden begon zetten we hiermee stevig voort.
AI inzetten voor financiële gezondheid
Microsoft, DiVetro en BECIS | DIOR gaan samen met de Erasmus Universiteit, De Haagse Hogeschool, welzijnsorganisaties Xtra en Incluzio, de gemeente en Schuldenlab070 digitale toepassingen ontwikkelen die inwoners helpen bij hun bestaanszekerheid en financiële gezondheid.
Daarvoor richten ze de Social Tech Community 070 op, die vóór 1 april 2027 van start moet gaan. Ook inwoners zelf worden bij de ontwikkeling betrokken. Binnen een jaar moeten minstens twee digitale of AI-toepassingen samen met hen in de praktijk zijn getest. Veiligheid moet daarbij vanaf het ontwerp worden meegenomen.
Michael Kimmijser, directeur Publieke Sector, Microsoft: “Wij hebben een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Die rol begint bij heel goed luisteren. Zodat we begrijpen wat schuldenproblematiek echt inhoudt. Daarin kunnen we de kennis en ervaring van alle ondertekenaars gebruiken. Met onze expertise kunnen we die vertalen naar oplossingen die het leven van de mensen waar dit over gaat mooier maken.”
PostNL helpt nieuwe weg naar hulp ontwikkelen
Hoe zorg je ervoor dat mensen met geldzorgen eerder hulp krijgen? En dat die hulp aansluit bij wat ze werkelijk nodig hebben? In Den Haag Zuidwest gaan PostNL, de gemeente en Schuldenlab070 samen met bewoners onderzoeken hoe de weg naar passende hulp eenvoudiger en toegankelijker wordt. Dat gebeurt binnen NummerNul, een nieuwe innovatiestudio in de wijk.
Vóór 1 mei 2027 moet een eerste nieuwe route naar hulp worden getest. Het doel is dat binnen een jaar honderd inwoners langs deze weg eerder passende ondersteuning hebben gevonden. Daarna bekijken de partners of ze de aanpak uitbreiden.
Eric van Westbroek, Chief Innovation Officer, PostNL: “PostNL ziet voor zichzelf een bijzondere rol, juist omdat onze medewerkers dagelijks in de wijk komen. Wij zien daar heel veel. We praten met bewoners en merken dingen op. Wij denken dat het waardevol is om die kennis met de gemeente te kunnen delen.”
Betaalpauze voor mensen met meerdere achterstanden
Incassodienstverlener Flanderijn, de gemeente Den Haag en Helpdesk Geldzaken van de gemeente Den Haag starten vóór 1 december 2026 met Uit de Knoop Den Haag. Dit programma richt zich op inwoners met drie of meer betalingsachterstanden.
In plaats van hen uitsluitend over hun openstaande dossiers te benaderen, willen de partners eerst kijken naar hun persoonlijke situatie. De betrokken inwoners krijgen een betaalpauze en worden versneld aangemeld bij Helpdesk Geldzaken.
Binnen een jaar willen de partners 300 inwoners een betaalpauze bieden en hen sneller naar de Helpdesk begeleiden. Daarnaast moeten maandelijks 25 inwoners méér hulp vinden dan vóór de start van het programma.
Marieke Boon, projectleider Uit de Knoop, Flanderijn: “Het leven van mensen met schulden staat op pauze. Maar het leven gaat ondertussen door. Wij bieden een pauze aan op schulden. Vanuit die rust gaan we bouwen aan oplossingen.”
We versterken de lokaal-landelijke samenwerking
Financieel Gezonde Wijken
SFGN, gemeente Den Haag, het Nationaal Programma Den Haag Zuidwest en Schuldenlab070 beloven om vanaf januari 2027 in Den Haag Zuidwest, als een van de vijf koplopergebieden van Financieel Gezonde Wijken, samen te werken aan effectieve hulp bij schulden, het versterken van financiële veerkracht, een toereikend inkomen en financieel gezond werkgeverschap
Jasmijn Besorak, Algemeen Directeur SFGN: “Het gaat om de vraag hoe je je als schuldeiser gedraagt wanneer iemand schulden heeft. Hoe kunnen we van de wijk leren voor landelijke opvolging?”
Sociaal incasseren
Hof Wonen, Staedion en Haag Wonen spreken af om in een vroeg stadium contact te hebben met huurders met betalingsproblemen. Met een sociaal incassobeleid kunnen ze deze huurders tijdig ondersteunen.
Mohamed Baba, Bestuursvoorzitter Haag Wonen: “ Er wonen 200.000 mensen in de woningen van onze corporaties. Mensen perspectief bieden is onderdeel van ons sociaal huisvestingsbeleid. In Zuidwest zoeken we de samenwerking met de gemeente en werkgevers met als doel dat huurders zicht hebben op werk.”
We blijven werken aan gamechangers en laten met concrete innovaties zien dat het anders kan
Van plein naar community. Van community naar meer perspectief.
FC STRAAT, Rabobank en gemeente Den Haag beloven de impact van FC STRAAT in Den Haag verder te verdiepen door op ten minste één plein te bouwen aan een duurzame community. Een plek waar sport verbindt, jongeren en bewoners elkaar versterken en thema’s als geldzorgen en armoede bespreekbaar worden.
Met het bereik en vertrouwen van FC STRAAT en de kennis, netwerken en lokale slagkracht van Rabobank en gemeente Den Haag bouwen we aan een community waarin iedereen meetelt, mee kan doen en zich kan ontwikkelen. De ambitie: bijdragen aan de gezondste generatie ooit. Fysiek, mentaal én financieel. Een community waar je erbij hoort. Waar je mag vallen en opstaan. En waar we elkaar verder helpen.
Soufiane Touzani, oprichter FC STRAAT: “We begonnen met één veldje, na vijf jaar waren er twintig en nu 61. We moeten op elk plein actief zijn, ik gun dit elk kind.”
Harry Wientjens, directeur Rabobank regio Den Haag: “Het is mooi om een groep te binden aan je bank, die je normaal moeilijk kunt bereiken.”
12 x net even anders
Hoe doorbreek je vastgeroeste systemen? Wat gebeurt er als je net even anders kijkt, denkt en doet? Twaalf manieren en nieuwe mogelijkheden om mensen met geldzorgen te helpen.
Wat maakt Schuldenlab070 bijzonder? Is het de durf om buiten de lijntjes te kleuren? De kracht van samenwerking? Of de overtuiging dat het altijd anders kan? Betrokkenen van het eerste uur, partners van nu en ervaringsdeskundigen vertellen wat Schuldenlab070 voor hen betekent.
Rabin Baldewsingh – voormalig wethouder Den Haag
‘Niet altijd een geplaveide weg’
“Ik vond als sociaaldemocraat dat schuldenproblematiek een verantwoordelijkheid van de overheid was. Maar ik ontdekte dat je, als je echt verandering wilt brengen, de hele stad nodig hebt. Ik ben ontzettend trots dat we destijds hebben besloten hiermee door te gaan. Dat we ervoor gekozen hebben om publieke en private partijen samen te laten optrekken. Het was niet altijd een geplaveide weg, maar het was wel de juiste weg.”
Fred Dukel – betrokken bij de ontwikkeling van Schuldenlab070
‘De puzzel groter maken’
“Ik was verantwoordelijk voor de gemeentelijke schuldhulpverlening, maar zag dat alleen het uitvoeren van de wet de mensen in Den Haag niet voldoende hielp. We moesten de puzzel groter maken en daar meer partijen bij betrekken. Ook stelden we onszelf de vraag: moeten we de schuld oplossen, of moeten we jongeren weer perspectief geven? Het antwoord was duidelijk: we gaan jongeren weer perspectief geven.”
Inge Luttikhuizen – betrokken bij de ontwikkeling van Sociaal Hospitaal
‘Taal doet ertoe’
“Een succesvolle pilot is één ding. Maar als je die innovatie een vast onderdeel van de gemeente wilt maken, kom je heel andere moeilijkheden tegen. Ik ben blij dat ik een duursporter ben, want om innovaties structureel te maken, heb je uithoudingsvermogen nodig. Wat ik bovendien heb geleerd, is dat taal ertoe doet. Als je begrijpt wat het welbegrepen eigenbelang van de ander is, wordt het veel gemakkelijker om samen oplossingen te vinden.”
Aygül Keskin – betrokken bij de start van het Jongeren Perspectief Fonds
‘Aan de randen kleuren’
“We hadden nog niets. Dus we moesten het bootje bouwen terwijl we al aan het varen waren. Aan de ene kant waren we aan het ontwerpen, aan de andere kant waren we al met jongeren begonnen. We hadden ook collega's nodig die het lef hadden om aan de randen van de wetgeving te kleuren. Mensen die niet alleen zagen wat niet kon, maar vooral wat er wél mogelijk was.”
Sadik Harchaoui – Chef de Mission SFGN
‘Motor voor innovatie’
“In tien jaar tijd hebben we een enorme weg afgelegd. Niet alleen in de aanpak van schulden, maar vooral in hoe organisaties hun eigen belang weten te verbinden aan het maatschappelijk belang. Schuldenlab070 is niet alleen een broedplaats voor nieuwe ideeën, maar vooral een motor voor innovatie en maatschappelijke verandering. Terugkijken is belangrijk, maar wat Schuldenlab070 kenmerkt, is actiegerichtheid. Het gaat erom welke volgende stappen we samen zetten.”
Elsmainy Jergo – ervaringsdeskundige Jongeren Perspectief Fonds
‘Tijd om tot rust te komen’
“Tien jaar geleden kreeg ik een telefoontje van Esther van der Wel. Ik was toegelaten tot het Jongeren Perspectief Fonds. Nu ik eraan terugdenk, tril ik weer helemaal. Ik was er zo aan toe om mijn verhaal te vertellen. Eindelijk werd er naar me geluisterd. Het was een bevrijding. Een life change. Daarna kreeg ik de tijd om tot rust te komen. Ik kreeg een inkomen en ging werken. Nu ben ik zelfstandig ondernemer en werk ik als taxichauffeur. Ik geniet elke dag.”
Mohammed El Allati – ervaringsdeskundige Jongeren Perspectief Fonds
‘Begeleiding van mens tot mens’
“Ook nadat ik het Jongeren Perspectief Fonds had verlaten, bleef ik contact houden met Esther van der Wel van het Jongeren Perspectief Fonds. Inmiddels zijn we compagnons en begeleiden we zelf jongeren. Ik geef bokstraining aan kinderen met een beperking en Esther regelt alles achter de schermen. Als ik terugkijk op waar ik vandaan kom en waar ik nu sta, gaat er heel veel door me heen. We noemden haar vaak tante Esther. Ze bood een luisterend oor. En als we eens buiten de lijntjes kleurden, kregen we geen boze waarschuwing, maar een appje: ik ben er voor je. Zo begeleid je mensen: van mens tot mens.”
Esther van der Wel – voormalig uitvoeringsprofessional Jongeren Perspectief Fonds
‘Gewoon doen wat nodig was’
“Het belangrijkste is dat je mens blijft. Kijk wie er tegenover je zit. Ik kreeg in één week 36 jongeren met allemaal hun eigen problemen. Ik ben gewoon begonnen. Door er te zijn, te luisteren en te doen wat nodig was. We aten samen, deden leuke dingen en hadden plezier. Jongeren hoefden niet eindeloos in hun verleden te ploeteren. We keken vooruit. We gaven letterlijk perspectief. ‘We’, want we deden het met elkaar. Verbinding is de sleutel. Ik heb ze altijd in beeld gehouden en weet nog steeds hoe het met ze gaat. Als ik terugkijk, word ik daar heel blij van.”
Sorayda Berkhout – directeur dienst SZW, gemeente Den Haag
‘Een stad met ballen’
“Als mensen vastlopen, is er bijna nooit één probleem. Verschillende organisaties zien allemaal een stukje van de werkelijkheid. De kunst is om die stukjes bij elkaar te brengen. Schulden los je niet alleen op. Daar heb je een hele stad voor nodig. Hoe zorgen we ervoor dat kinderen in Den Haag dezelfde kansen krijgen, ongeacht de portemonnee van hun ouders of de plek waar ze geboren zijn? Daarvoor hebben we niet alleen ambtenaren met ballen nodig, maar een stad met ballen die doorbraken durft te realiseren.”
Manuel van der Hoek – voormalig manager bij CZ
‘Als verzekeraar konden we dit niet alleen fixen’
“In een klassieke organisatie als CZ was het niet gebruikelijk om je met schuldenproblematiek bezig te houden. Intern was het geluid: ‘Wat is die Manuel aan het doen? Mensen moeten gewoon hun premie betalen’. Iemand die in schulden leeft, leeft ook minder lang, dat weet je. Maar wat kunnen wij als verzekeraar daaraan doen, is dan de vraag. Je kunt dit niet alleen fixen, daarvoor móet je met andere partijen samenwerken. We hebben als partners elkaar opgezocht. Dat heeft geleid tot het Sociaal Hospitaal en uiteindelijk De Doorbraakmethode.”
Maarten Edixhoven – voormalig CEO Aegon, bestuurslid SFGN
‘We wilden er zijn voor onze stad, voor de bewoners’
“Ik vroeg me af hoe we als Aegon meer betrokken konden zijn bij de stad waar we onderdeel van uitmaken. Onze medewerkers wonen en werken hier, en veel bewoners zijn ook onze klanten. Toch wordt die maatschappelijke verbinding vaak onvoldoende gelegd. Hoe konden we als organisatie meer betekenen voor de stad, en vooral voor mensen die het financieel moeilijk hebben? We hadden immers medewerkers in huis met veel financiële kennis en expertise. Die wilden we inzetten om iets terug te doen voor de stad.”
Een gesprek. Een onverwachte ontmoeting. Iemand die je een kans geeft. Soms is er maar weinig nodig om een leven een andere wending te geven. De expositie ‘Momenten waarop het kantelde’ laat zien wat tien jaar Schuldenlab070 werkelijk betekent. Niet in cijfers of beleidsplannen, maar in persoonlijke verhalen.
Wat is het moment waarop alles anders wordt? Voor iemand die jarenlang worstelt met schulden kan het de dag zijn waarop er eindelijk weer perspectief ontstaat. Voor een hulpverlener het besef dat de regels soms in de weg staan van een oplossing. En voor een samenwerkingspartner het inzicht dat echte verandering begint wanneer je buiten de gebaande paden durft te denken.
In de expositie ‘Momenten waarop het kantelde’ komen deze verschillende perspectieven samen. Zes mensen vertellen over een persoonlijk kantelpunt. Over wat er veranderde, wie daarbij het verschil maakte en welke rol Schuldenlab070 daarin speelde.
Achter elke doorbraak schuilt een verhaal
De expositie maakt zichtbaar wat in tien jaar Schuldenlab070 vaak achter de schermen gebeurde. Mensen vonden elkaar, nieuwe ideeën kregen ruimte en vastgelopen situaties werden doorbroken.
Maar wat betekent zo'n doorbraak voor degene om wie het gaat? Dat is de vraag die in deze expositie centraal staat. Niet de methode, het project of de organisatie, maar de mens. De inwoner die weer vooruit kan kijken. De professional die ontdekte dat het anders kan. De betrokkene die besloot niet langer genoegen te nemen met een systeem dat onvoldoende perspectief bood.
De zes geportretteerden vertegenwoordigen verschillende kanten van het werk van Schuldenlab070. Hun verhalen zijn persoonlijk en uiteenlopend, maar hebben één ding gemeen: ergens was een moment waarop iets in beweging kwam.
Oog in oog met verandering
Deze zes personen vormen het hart van de expositie. Levensgrote beelden brengen de bezoekers letterlijk oog in oog met de mensen achter de verhalen. Ieder met een eigen voorwerp dat symbool staat voor zijn of haar kantelmoment. Bij de portretten zijn korte uitspraken te lezen. Via QR-codes komen de geportretteerden ook zelf aan het woord in video's. Wie verder wil kijken, ontdekt de uitgebreidere verhalen achter hun ervaringen.
Zo wordt tien jaar Schuldenlab070 tastbaar. Als een verzameling momenten waarop samenwerking, vertrouwen en een andere manier van denken daadwerkelijk verschil maakten.
Het kan anders. Dat begint bij mensen
De expositie laat zien dat grote veranderingen vaak klein beginnen. Met iemand die luistert. Die een vraag stelt die nog niemand stelde. Die besluit om niet naar de onmogelijkheden te kijken, maar naar wat wél kan.
Dat is misschien wel de belangrijkste boodschap van tien jaar Schuldenlab070. Achter iedere innovatie staan mensen. Mensen die perspectief zochten, mensen die kansen zagen en mensen die bereid waren om samen iets te veranderen.
Tien portretten. Tien persoonlijke kantelmomenten. Eén overtuiging: het kan anders. En soms begint dat met één iemand die naast je gaat staan.
Kunstmatige intelligentie biedt volop kansen om maatschappelijke problemen aan te pakken. Maar wat als AI bestaande problemen juist vergroot? AI-expert en innovator Lisanne Buik houdt Schuldenlab070 een ongemakkelijke spiegel voor.
“We kijken naar AI als de oplossing voor onze problemen”, zegt Lisanne. “Maar we vergeten vaak de vraag te stellen: waar willen we het voor inzetten? En wélke problemen willen we er eigenlijk mee oplossen?”
De mogelijkheden zijn indrukwekkend. AI helpt wetenschappers nieuwe materialen ontdekken, maakt softwareontwikkeling toegankelijker en kan overheden helpen beter te begrijpen wat inwoners nodig hebben. Maar er zijn ook risico's. Lisanne: “AI leert van gegevens waarin menselijke vooroordelen zitten. Daardoor kan technologie bestaande ongelijkheid versterken.”
Twee kampen
Lisanne ziet binnen organisaties twee kampen. “Een deel zegt: dit is een zorg, we moeten vertragen, we moeten hier heel goed over nadenken. Een ander deel omarmt het en ziet het als een zegen. Dat is het ook. Maar het één sluit het ander niet uit.”
Ook voor een organisatie als Schuldenlab070 en partners daaromheen speelt die afweging, stelt Lisanne. Want hoe zorg je dat nieuwe technologie mensen met schulden daadwerkelijk helpt, in plaats van hen verder op achterstand te zetten?
Volgens Lisanne moeten organisaties ethische vragen al stellen voordat ze AI gaan gebruiken. “Welk probleem wil je oplossen? Wie profiteert ervan? En wie dreigt buiten de boot te vallen? Want zonder die afweging kan AI bestaande maatschappelijke problemen juist vergroten. Hoe mooi zou het zijn als wij vooruitgaan, innoveren en kansen zien, terwijl we ook dat kwetsbare beschermen?”
Ruimtemakers kunnen vastgelopen overheidssystemen kantelen, stelt bestuurskundige Menno Spaan. Hun kracht zit in het combineren van verbeeldingskracht en praktijkzin, ruimte om te experimenteren en de moed om schulden en toeslagen samen fundamenteel anders te organiseren.
“Met het hoofd in de wolken en de poten in de klei.” Zo typeert Menno Spaan vernieuwers in publieke organisaties. Hij noemt ze ruimtemakers: mensen die vakkennis en ervaringsdeskundigheid combineren, verder kijken dan hun eigen afdeling en ‘dwars door alle grenzen’ durven samen te werken. “Zo kantelen systemen.”
Die vernieuwingsdrang is hard nodig bij schulden en toeslagen. “De belangrijkste schuldeisers in Nederland zijn overheidsorganisaties”, zegt Spaan. Het terugvorderen van toeslagen kan geldproblemen veroorzaken en verergeren. Dat kan opgelost worden door toeslagen automatisch te verstrekken. In België, Luxemburg, Portugal en Hongarije lukt dit al. Dit vormt een eerste bouwsteen aan zijn ambitie dat over tien jaar schuldhulp niet meer nodig is.
Meestal mislukt het
Vernieuwing vraagt ook vertrouwen. Medewerkers moeten ideeën samen met de doelgroep kunnen uitproberen. “Meestal mislukt het, maar dat is oké. Als het misgaat, dan stapt de leidinggevende naar voren en zegt: ‘Ik ben verantwoordelijk’. Is er succes, dan stappen de medewerkers naar voren en mogen ze op het podium.” Ook bij bezuinigingen moet een gemeente 'tweehandig' blijven: met de ene hand het dagelijkse werk efficiënt uitvoeren en met de andere hand ruimte maken om nieuwe oplossingen uit te proberen.
“Innovatie komt niet vanzelf tot stand, maar je kan hem wel besturen”, besluit Spaan. “De overheid kan ruimte scheppen, samenwerken met private partijen en investeren vanuit maatschappelijke waarde.”
28 Oktober 2026 was een dag vol ontmoetingen, inspirerende verhalen, scherpe inzichten en nieuwe ideeën. Met een bijzondere bijdrage van koningin Máxima. Beleef de jubileumbijeenkomst ‘Van doorbraken naar blijvende verandering’ van Schuldenlab070 in Museon-Omniversum opnieuw, met de mooiste beelden.
Fotogalerij
Colofon
Dit magazine is gemaakt door een mediateam van On the Spot in opdracht van Schuldenlab070. Het bevat de hoogtepunten van het event ‘Schuldenlab070: van Haagse innovatie naar landelijke beweging voor financiële gezondheid’. Het event vond 28 oktober 2026 plaats in Museon-Omniversum Den Haag.
Redactiecoördinatie: Eric Went
Mediateam: Jos van Duinen, Floor van der Hoeven, René Lamers, Joey Meeuwenoord, Nick Mooijekind, Phil Nijhuis, Pim Rusch, Dave Nick Verwey en Eric Went
Vormgeving en techniek: Loek Weijts
Steeds meer gemeenten maken de stap naar sociaal incasseren. Dat is een goede ontwikkeling. Daardoor zien ze ook waar het zo vaak misgaat. “In feite laten we inwoners nu de administratie van de overheid doen”, vindt Judith Gunnink, adviseur bij RebelGroup.
“Met SFGN ben ik betrokken bij het afsprakenkader Sociaal Incasseren. In Amsterdam en Rotterdam werken ze daar inmiddels mee. Sociaal incasseren draait om een simpel inzicht: de druk opvoeren helpt niet bij mensen die (nu) niet kunnen betalen. Veel gemeenten zijn bang dat sociaal incasseren ertoe leidt dat er minder geld binnenkomt. De praktijk laat zien dat dit niet het geval is. De meeste mensen hebben simpelweg niet direct geld om hun rekeningen te betalen. Uit onderzoek blijkt dat hooguit één procent van de mensen met schulden denkt: ‘Ik kan mijn rekeningen wel betalen, maar ik heb er geen zin in.’
Datzelfde geldt voor regelingen en toeslagen. Uit angst voor misbruik is het aanvragen ingewikkeld voor iedereen. Maar wie stress heeft over geld, heeft het minst ruimte voor formulieren en bewijsstukken. Daardoor missen juist de mensen die het echt nodig hebben de steun waar ze recht op hebben.
In beide gevallen is de les dezelfde: stem je beleid af op de mensen die hulp nodig hebben, niet op die ene procent. Maak aanvragen dus eenvoudig. Of beter nog: regel het als overheid zelf.”
TERUG
Hoe voorkom je dat mensen met geldproblemen ook nog eens in de problemen komen doordat ze niet verzekerd zijn? Dat wil Marjolein Breed, adviseur Doenkracht bij a.s.r. graag verder onderzoeken. Zij ziet wel wat in de suggestie om een basispakket aan verzekeringen aan te bieden dat mensen automatisch krijgen.
“Als verzekeraar weet ik hoe verschrikkelijk het kan zijn als mensen schade oplopen en niet of onvoldoende verzekerd zijn. Eén van de ideeën om daar iets aan te doen is om mensen standaard een basispakket aan verzekeringen aan te bieden, bijvoorbeeld voor aansprakelijkheid en wonen. Ik zie daar wel iets in.
Je zou dat automatisch kunnen regelen, bijvoorbeeld via de huur of door de premie in te houden op het salaris of de uitkering. Of misschien via een soort solidariteitsbijdrage. Dan hoeven mensen niet zelf uit te zoeken welke verzekeringen ze nodig hebben. Want juist dat is ingewikkeld. Waar moet je beginnen? Wat moet je kiezen? Dat zijn allemaal momenten waarop mensen afhaken.
Het idee is nog pril, maar het zet me wel aan het denken. Ook verzekeraars kunnen hierin een rol spelen. Niet om meer verzekeringen te verkopen, maar om te voorkomen dat mensen in de problemen komen. Hoe we dat kunnen aanpakken? Dat wil ik samen met anderen onderzoeken.”
TERUG
Hoe bereik je jongeren met geldzorgen voordat ze vastlopen? Die vraag houdt Mirjam Stommen, projectleider studentondersteuning TechCampus ROC Mondriaan bezig. Ze wil schuldhulpverlening naar de campus halen. In de Mechelse aanpak herkent zij veel van haar eigen plannen.
“Jongeren praten niet gemakkelijk over financiële problemen. Tegelijkertijd is er veel hulp beschikbaar. De gemeente zegt: we hebben allerlei voorzieningen, maar we bereiken de jongeren niet. En wij hebben die jongeren op school. Dus waarom halen we de hulp niet naar school?
Daar werken we nu aan, samen met Schuldenlab070 en de gemeente Den Haag. Studenten moeten niet zelf langs allerlei loketten hoeven. Bij wie ze ook aankloppen, ze moeten goed geholpen worden.
De aanpak die ze in Mechelen hebben sluit daar mooi bij aan. Wat ik daarvan meeneem, is dat verandering tijd kost. Je krijgt tegenwind. Dan moet je blijven uitleggen wat je doet en vooral doorgaan. Als mensen zien dat het werkt, gaan ze vanzelf meebewegen.
Schuldenlab070 mag van mij nog veel meer een plek worden waar organisaties kennis en ervaringen delen. Er zijn zoveel initiatieven dat je soms door de bomen het bos niet meer ziet. Iedereen is op zijn eigen terrein bezig, terwijl we samen veel verder kunnen komen.”
TERUG
“Een prachtige manier om drempels weg te nemen die mensen in de bijstand ervan weerhouden ondernemer te worden.” Réka Deuten-Makkai , directeur bij HUB Den Haag, is enthousiast over de Ondernemersproeftuin. Deze pilot biedt mensen de kans om veilig een stap naar ondernemerschap te zetten. “Ze kunnen weer dromen en zelfs vliegen.”
“De Ondernemersproeftuin is voor mensen in de bijstand met ondernemerspotentieel. Het bijzondere is dat deelnemers samen een coöperatie oprichten. Daarbinnen kunnen ze ondernemen zonder hun uitkering in gevaar te brengen. Ze kunnen inkomsten binnen de coöperatie houden zonder verlies van uitkering, en geld gebruiken voor investeringen. Wie succesvol is, krijgt begeleiding bij het starten van een eigen bedrijf. Zo is een vrouw die uit Irak vluchtte inmiddels zelfstandig tolk.
De kracht zit in de combinatie van begeleiding, een veilige omgeving en het wegnemen van belemmeringen. Daardoor krijgen mensen de ruimte om aan het ondernemerschap te proeven en financieel zelfstandiger te worden. En daar profiteert vaak het hele gezin van mee. Mooi is ook dat de gemeente Den Haag deze plek financiert. Zo krijgen mensen die anders moeilijk aan de slag komen, toch de kans om hun dromen waar te maken.”
TERUG
“Je hoeft niets nieuws te ontwikkelen. Je moet elkaar alleen weten te vinden.” Dat is de conclusie van Mohamedy Daouyry, operationeel directeur bij Schroeder Kringloop. Hij ziet overeenkomsten tussen hoe PostNL haar bezorgdienst inzet om een probleem bij mensen te signaleren en hoe Schroeder het eerste contact kan zijn voor kwetsbare wijkbewoners.
“Het mooie is dat je met bestaande initiatieven al kunt vernieuwen. Je hoeft niet iets compleet nieuws op te zetten of extra geld te investeren. Het gaat erom dat overheid en bedrijven elkaar weten te vinden. Dat zie je bij PostNL, dat via de bezorger problemen achter de brievenbus kan signaleren. Merkt die iets opvallends op, dan kan het direct aan een contactpersoon bij de gemeente doorgegeven worden.
Die aanpak herken ik vanuit ons werk. Met onze wijkbus halen we mensen op, zodat ze de deur uitkomen en anderen ontmoeten. Voor ouderen is mobiliteit belangrijk. De buschauffeur is vaak hun eerste aanspreekpunt en kan ook signalen opvangen als het niet goed gaat met iemand en vervolgens doorgeven aan de juiste mensen.
Er zijn al zoveel waardevolle initiatieven. Door die met elkaar te verbinden, benut je wat er al is en maak je de aanpak duurzamer. En duurzaamheid is ons werk.”
TERUG
“Dit inspireert mij”, zegt Alison Hurley, beleidsadviseur bij de VNG. Ze heeft net gehoord hoe bewoners van Bouwlust en Vrederust met een bijstandsuitkering en een afstand tot de arbeidsmarkt de kans krijgen om werk te doen dat bij hen past. “Vertrouwen en samenwerking met wijkpartijen zijn cruciaal.”
“Het is mooi om te zien hoe beleid in de praktijk vorm krijgt. Zoals ‘Wijk vol Waarde’: er wordt gekeken wat mensen die moeilijk te bereiken zijn, kunnen en willen doen. Via Stichting Gewoon Sociaal kunnen ze vier dagdelen werken in de schoonmaak, het groenonderhoud of de hospitality en daarmee 45 euro per week bijverdienen naast hun uitkering. Zo komen ze onder de mensen, groeit hun zelfvertrouwen en voelen ze zich gelijkwaardig. En de buurt gaat erop vooruit.
Het laat zien hoe belangrijk het is om als overheid samen te werken met wijkpartijen die de bewoners kennen en hun vertrouwen hebben. Gemeenten vormen de schakel tussen algemeen beleid en maatwerk voor inwoners. Bij de VNG houden we ons vooral bezig met beleid dat gemeenten raakt, maar hier zie ik wat dat op menselijk niveau betekent. Dat soort voorbeelden neem ik graag mee naar de VNG. Misschien dat dit dan ook bij andere gemeenten terechtkomt.”
TERUG
Innoveren is lastig als je mensen die niet willen veranderen niet meekrijgt. Het kan vernieuwing behoorlijk in de weg zitten. Hoe voorkom je dat? Door het gesprek aan te gaan en oog te hebben voor de belangen van anderen, vindt Michael Follies, actieonderzoeker bij het Instituut voor Publieke Waarden.
“Ik heb de deelsessie ‘Samen innovaties versnellen’ gevolgd van DiVetro. De belangrijkste les die ik meeneem? Dat je bij veranderingen altijd rekening moet houden met de belangen van anderen. Doe je dat niet, dan loop je vroeg of laat tegen weerstand aan. Zeker in grote organisaties.
Als iemand mij vraagt wat je moet doen met mensen die niet willen veranderen, grap ik weleens: ‘Wijs ze op een vacature ergens anders.’ Maar natuurlijk is dat niet de oplossing. Veel belangrijker is het om te begrijpen waar die weerstand vandaan komt. Waarom wil iemand niet mee? Welke belangen spelen er? Door daar ruimte aan te geven, kun je vaak al veel weerstand wegnemen. En misschien moeten we ook accepteren dat niet iedereen even makkelijk kan veranderen.
Als ik naar Schuldenlab070 kijk, denk ik dat het belangrijk is om te blijven vernieuwen. Zeker omdat het aantal mensen met problematische schulden naar verwachting zal stijgen. Waar ik vooral op zou inzetten? Preventie. Ik heb begrepen dat daar al aan wordt gewerkt, maar wat mij betreft mag daar nog wel een tandje bij.”
TERUG
Wat gebeurt er als je mensen niet vraagt wat er misgaat, maar hoe ze willen dat hun toekomst eruitziet? En hoe kan virtual reality (VR) helpen om die toekomst dichterbij te brengen? Ingrid Leentvaar, ketenregisseur Inburgering bij gemeente Den Haag, volgde de break-outsessie ‘De toekomst en VR als motor’ en raakte geïnspireerd door de kracht van het denken in mogelijkheden.
“Wat mij aansprak in deze sessie, is dat je mensen op een heel andere manier kunt helpen door niet hun problemen, maar hun gewenste toekomst centraal te stellen. Je vraagt iemand die vastloopt om tien jaar vooruit te kijken. Hoe ziet het leven er dan uit? Wat zou diegene willen bereiken? Alleen al door zich daar een voorstelling van te maken, kan iemand in beweging komen.
Het mooie van VR is dat je zo'n toekomstbeeld bijna tastbaar kunt maken. Je kunt als het ware alvast ervaren hoe die toekomst eruit zou kunnen zien. Verlangens kun je groter maken, angsten kleiner. Je brein slaat die ervaring op, zodat je er later weer naar terug kunt. Het kan iets in je onderbewuste in gang zetten.
We zijn vaak geneigd om te kijken naar wat iemand niet kan, wat er misgaat of welke obstakels er zijn. Maar wat gebeurt er als je juist begint met de vraag: waar wil je naartoe? Hoe ziet jouw ideale toekomst eruit? Dat geeft perspectief en kan mensen motiveren om stappen te zetten. Die manier van denken neem ik zeker mee in mijn werk.”
TERUG
Ambtenaren met ballen: daar kunnen we er niet genoeg van hebben. Mensen die lef tonen, buiten de gebaande paden durven denken en oog houden voor de mens achter de regels. Maar hoe doe je dat in de praktijk? Dave van der Tol, relatiebeheerder bij DUO, haalt inspiratie uit een bijzonder verhaal.
“Vandaag hoorde ik een mooi verhaal over de burgemeester van Leiden. Tijdens een bijeenkomst over radicalisering heette hij iedereen bij de deur persoonlijk welkom. Mensen die achter in de zaal stonden te schreeuwen, nodigde hij uit om naar voren te komen. Op het podium kregen ze de ruimte om uit te leggen wat hen dwarszat. Hij sloeg nog net geen arm om hun schouders, maar het scheelde weinig. En het mooie was: het werkte. De kritiek verstomde en de angel was uit de discussie.
Ik vind het inspirerend om te denken in termen van ‘ambtenaren met ballen’. Die hebben we nodig, want we lopen nog te vaak vast in onze eigen systemen. Soms moet je het gewoon nét even anders durven doen. Wat ik uit dit verhaal meeneem, is hoe belangrijk het is om ergens voor te staan en je echt te verdiepen in de mensen tegenover je. Ook als je te maken krijgt met weerstand of bureaucratie. Uiteindelijk gaat het om de mens achter het verhaal. Dat wil ik zelf ook vaker voor ogen houden.”
TERUG
Schulden hebben grote gevolgen voor het hele gezin. Bryan weet er alles van. Hij trok zich terug en zag zijn gezondheid achteruitgaan. Met hulp van lifecoach Bart van Zundert wist hij het tij te keren. Samen vertellen ze wat de aanpak ‘Veerkrachtige Gezinnen’ voor Bryan en zijn kinderen heeft betekend.
Bryan: “Toen ik schulden had, was dat verschrikkelijk. Ik schaamde me. Ik kon mijn kinderen niet geven wat ze wilden. Soms durfden ze geen vriendje mee naar huis te nemen. Mijn gezondheid ging achteruit. Ik kwam zelfs in het ziekenhuis terecht. Je bent geen leuke papa, terwijl je dat zo graag wilt zijn. Het was overleven, geen leven. Toen kwam Bart. Eerst dacht ik: wat moet ik met een lifecoach? Maar met het project Veerkrachtige Gezinnen heb ik grote stappen gezet. Bart en ik wandelden en praatten over van alles. Bart oordeelt niet, wat ik ook vertel. Hij blijft me motiveren. Het voelt alsof ik hem al jaren ken. De integraal financieel hulpverlener hielp me met de schulden en we bekeken samen waar ik recht op had. Het voelt allemaal als een groot cadeau. En mijn kinderen doen nu ook weer mee.”
Bart: “We spraken elke week af. Samen kwamen we voorbij de schaamte. Het is in het proces belangrijk om mensen zelf te laten doen wat ze al zelf kunnen. En vooral ook te benoemen waar ze veerkrachtig in zijn. Ook de rol van de brugfunctionarissen is hier cruciaal geweest. Zij staan dicht bij de gezinnen, signaleren problemen en helpen ouders de weg naar passende ondersteuning te vinden.”
Bryan: “Ik vertel mijn verhaal graag. Want ik weet dat er in Zuidwest nog heel veel mensen zijn die met dezelfde problemen worstelen. Ik hoop dat zij ook geholpen worden.”
TERUG
Niet alleen klanten met financiële problemen verdienen aandacht, maar ook medewerkers die met geldzorgen kampen. Daar is Annemarie Pronk, manager Meter to Cash bij drinkwaterbedrijf Dunea, zich van bewust. De toolbox ‘Fix je geld’ kan werkgevers helpen om geldproblemen bij medewerkers bespreekbaar te maken. “Dat verlaagt de drempel om het gesprek aan te gaan.”
“We kijken vaak naar klanten met geldproblemen, maar hoe zit het met onze eigen medewerkers? Door ons die vraag te stellen, kunnen we ook bij hen geldproblemen vroegtijdig signaleren. Let bijvoorbeeld op veranderingen in gedrag, zoals een hoger ziekteverzuim, een lagere productiviteit of afzondering op de werkvloer.
De toolbox ‘Fix je geld’ van Stichting Financieel Gezond Nederland helpt werkgevers om geldzorgen bespreekbaar te maken. Medewerkers stappen namelijk niet snel zelf naar hun werkgever als ze financiële problemen hebben. De toolbox bevat hulpmiddelen om hen te informeren en de drempel voor een gesprek te verlagen. Denk bijvoorbeeld aan posters waarop staat waar medewerkers terechtkunnen voor hulp bij geldproblemen.
Voor Dunea is dit onderwerp deels nieuw. We bieden online al informatie en handelingsperspectief, maar we kunnen meer doen. De toolbox kan ons daarbij helpen. Ook het keurmerk GBO, ‘Geldzorgenbewuste organisatie’, stimuleert ons om verder te kijken dan alleen het financiële probleem.”
TERUG
Er zijn talloze initiatieven om mensen met geldzorgen te helpen. Maar hoe zorg je dat die elkaar versterken? Tjeert Poelman, coördinerend adviseur bij Dienst Toeslagen, bezocht de workshop over het toegankelijker maken van gemeentelijke regelingen. Hij pleit voor meer samenwerking én meer ruimte om nieuwe ideeën uit te proberen.
“We hebben het met elkaar ontzettend moeilijk georganiseerd. Er zijn heel veel initiatieven om mensen met geldzorgen te helpen. Ook bestaan er allerlei digitale hulpmiddelen om mensen op inkomensregelingen te wijzen. Maar hoe verbinden we die beter met elkaar? En hoe zorgen we dat inwoners eenvoudig vinden waar ze recht op hebben om niet-gebruik te voorkomen?
In de workshop ging het onder meer over een app waarmee mensen gemakkelijker regelingen kunnen aanvragen. Een mooi initiatief, maar we moeten niet vergeten dat veel mensen digitaal niet vaardig zijn. Persoonlijke hulp blijft dus belangrijk.
Wat ik vandaag vooral meeneem, is het begrip ‘ruimtemakers’. Bij de overheid draait veel om regels en rechtmatigheid. Natuurlijk moeten we zorgvuldig werken, maar we moeten medewerkers ook de ruimte geven om te vernieuwen. We moeten niet alles dood organiseren vanwege allerlei risico’s. Juist daarvoor is Schuldenlab070 belangrijk: een plek waar partijen samenwerken en nieuwe oplossingen kunnen uitproberen.”
TERUG