Op naar minder complexe wetgeving voor ons onderwijs

Wat als je goed wilt opleiden, maar wet- en regelgeving nog niet aansluit? Deze vraag speelt al jaren in de veiligheidsregio’s. Vooral als het gaat om het onderwijs voor mensen van de brandweer of crisisbeheersing. De regels zijn soms te streng en te gedetailleerd, en soms juist te onduidelijk. Daardoor is het lastig om dingen te veranderen, terwijl de wereld steeds verandert.

Op vrijdag 27 juni ging het Veiligheidsberaad akkoord met een voorstel om de wet- en regelgeving over het onderwijsstelsel voor de veiligheidsregio’s simpeler en duidelijker te maken. Dat voorstel staat in een document; een two-pager. De two-pager is gemaakt en ingediend door het programma Onderwijs Onderweg. Een van de mensen die eraan meeschreef is Willem-Jan Bijleveld, juridisch adviseur van de Taskforce Wetswijziging.

De wet moet niet in de weg zitten

“Je moet het zo zien”, zegt Willem-Jan. “Voor de brandweer is alles heel precies in wet- en regelgeving vastgelegd. Bijvoorbeeld wat mensen moeten kunnen, hun competenties en welke diploma’s ze moeten halen, de zogenaamde kwalificatie-eisen. Maar voor crisisbeheersing, bijvoorbeeld bevolkingszorg, is dat er bijna niet.”

En dat is lastig. Want als er iets verandert in de praktijk – bijvoorbeeld nieuwe risico’s of nieuwe technieken – dan kun je de kwalificaties en het onderwijs daarvoor niet zomaar aanpassen, omdat dan de regels door het Rijk moeten worden aangepast, wat veel tijd kost. “De regels zijn nu dus vaak te star”, zegt Willem-Jan. “Dat werkt niet. Actuele kwalificaties en passend onderwijs zijn namelijk essentieel voor ons werk.”

Wat staat er in de two-pager?

Een two-pager bevat een korte beleidswens op hoofdlijnen. Dus geen lange ambtelijke teksten, maar duidelijke punten op strategisch niveau over wat er beter kan. In dit geval gaat het over onderwijs in de veiligheidsregio’s. De belangrijkste voorstellen:

• Zorg dat in de wet staat dat onderwijs een randvoorwaarde is voor goede taakuitvoering door de veiligheidsregio’s. Want zonder goede opleiding kun je het werk niet goed doen.

• Leg in de wet vast wie verantwoordelijk zijn voor het onderwijsstelsel. De minister is uiteindelijk verantwoordelijk dat het onderwijsstelsel goed werkt, passend bij de verantwoordelijkheid van de minister voor brandweerzorg en crisisbeheersing.

• Regel in de wet dat het uitvoeren van onderwijs voor brandweerzorg en crisisbeheersing op dezelfde manier en in hetzelfde detail wordt beschreven. De minister mag bijvoorbeeld eisen stellen aan de kennis en vaardigheden voor leidinggevende functies bij brand, hulpverlening, rampen en crisis (de zogenoemde ijkfuncties).

• De inrichting van het onderwijsstelsel (wie heeft welke taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden) is nog in ontwikkeling in het ‘programma Onderwijs Onderweg’. De uitwerking kan in een later stadium opgenomen worden in nadere regelgeving.

"De wet moet niet alleen vastleggen wat we nu doen", zegt Willem-Jan, "maar juist ook ruimte bieden voor wat nodig is als de situatie verandert."

Minder details in de wet

Wat verandert er als deze plannen doorgaan? Dan biedt de wet meer de kaders van ‘wat’ er geregeld moet worden en welke partijen dat moeten doen en komen er minder gedetailleerde regels ‘hoe’ dat precies moet. Daarbij krijgen veiligheidsregio’s gezamenlijk meer verantwoordelijkheid. Ze moeten dan samen met onder andere het NIPV zorgen voor goed onderwijs, en kunnen het sneller aanpassen als dat nodig is. De kwalificatie-eisen etc. kunnen dan door de veiligheidsregio’s gezamenlijk en bindend worden vastgesteld.

Dat is een verbetering, zegt Willem-Jan. “Regio’s willen juist meer grip op het opleiden van hun eigen mensen. Nu moeten ze vaak lang wachten als er iets veranderd moet worden in wet- en regelgeving. Straks kunnen ze sneller handelen. Daardoor sluiten de kwalificatie-eisen en het onderwijs sneller aan, zijn ze van betere kwaliteit en beter afgestemd op de praktijk. Dat zorgt voor betere voorbereiding op en uitvoering van het echte werk.”

En nu? Op naar Den Haag

Nu het Veiligheidsberaad akkoord is, gaan de wensen van het Veiligheidsberaad op basis van de two-pager naar de minister. De two-pager gaat mee met de brief waarin het Veiligheidsberaad uitlegt waarom dit nodig is. Komt de wet dan meteen? “Nee”, zegt Willem-Jan eerlijk. “Nieuwe wetten maken of aanpassen duurt altijd even. Maar dit is een goede eerste stap. En iedereen is het erover eens: dit moet gebeuren.” De bal ligt nu in Den Haag. Maar de boodschap van de veiligheidsregio’s is duidelijk: onderwijs moet niet vertragen, maar juist versnellen. We werken daarom ondertussen met het programma Onderwijs Onderweg door aan verdere verbetering van het onderwijsstelsel.