Verhalen uit de praktijk

Veel deelnemers van de conferentie hadden eenzelfde wens: geef de mensen uit de praktijk een plek in het magazine. De redactie haalde drie verhalen op: van docent beeldende vorming, een cultuuraanbieder en een kind over de waarde van kunst en cultuur in hun leven.

Vera Klunne

Werkt bij BplusC in Leiden, gaf eerder beeldende vorming in een gesloten jeugdzorginstelling

‘Stel jezelf de waaromvraag’

“Het onderwijs is erg gericht op presteren. Kinderen worden langs allerlei meetlatten gelegd, terwijl niet alle kinderen daaraan kunnen voldoen. Ik vind school echt de mooiste plek, want daar bereik je álle kinderen. Maar het gevaar schuilt erin dat kinderen toch weer iets goeds moeten afleveren, terwijl het om het proces gaat. In de gesloten jeugdzorg herinner ik me nog een jongen van veertien jaar, twee meter lang. Mensen waren een beetje bang voor hem. Een indrukwekkend gastje. Naast mijn lokaal was een opslagruimte waarin een piano stond. Hij vroeg me of hij erop mocht spelen. Waarom niet, dacht ik. Bleek dat hij zichzelf piano had leren spelen. Hij speelde een nummer van Adèle, zo indrukwekkend. Hij heeft aan een talentenjacht meegedaan en moedigde anderen aan. Je leert zo’n jongen eigenlijk via het instrument kennen. En er waren kinderen die een conflict hadden met hun ouders, maar door wat ze hadden gemaakt in de kunstles, weer in gesprek kwamen met hen. Als je de ontwikkelingen in de maatschappij ziet, wordt creativiteit steeds belangrijker. Probeer te kijken hoe je cultuureducatie kunt verbinden met wat jij belangrijk vindt: de waaromvraag van Simon Sinek. Zijn model gaat uit van drie niveaus waarop mensen opereren: wat je doet, hoe je het doet en waaróm je het doet. Hij stelt dat meestal de derde vraag onderbelicht blijft en daarmee écht succes uitblijft. Bij mij is het waarom ‘inclusiviteit’. In het onderwijs gaat het vaak om het wat, de waaromvraag is dat vuurtje in jou.”

Vera Klunne

‘Je leert zo’n jongen eigenlijk via het instrument kennen’

Noor Tijani, 8 jaar

Zit op vernieuwingsschool Klein Amsterdam in groep 5

‘Misschien wil ik later wel kunstenaar worden’

“Laatst mochten we op school buiten op een veldje planten natekenen, dat vond ik echt heel leuk om te doen. Bij ons op school doen we sowieso veel aparte dingen, en we zitten niet altijd in de klas. Deze opdracht hoorde ook bij een project. Tekenen doen we meestal op vrije momenten. Ik teken zelf heel veel, vaak dingen waar mensen iets van kunnen leren. Leerzame tekeningen noem ik ze. Meestal begin ik met de omgeving en daarna verzin ik er allerlei dingen bij. Mijn vader werkt in het planetarium in Artis en daarom heb ik laatst een tekening gemaakt over de zon en de planeten. Dan zoek ik daar eerst informatie over op, en die teken ik dan. Een andere tekening waar ik best trots op ben, ging over landen. Ik wilde eerst de Italiaanse vlag tekenen, maar ik had de richting van de strepen verkeerd getekend. Toen zag ik dat het de vlag van Hongarije was geworden. Dat heb ik er toen maar onder gezet. En bij de Nederlandse vlag heb ik weilanden, molens en veel water getekend en er ‘heel rijk en boeren’ bij geschreven, dat vond ik er wel bij passen.

‘Ik noem het leerzame tekeningen’

Als ik teken, denk ik altijd eerst goed na wat ik wil maken, daarna maak ik het en kijk ik wat ik nog wil verbeteren. Ik weet nog niet precies wat ik later wil worden, misschien wel kunstenaar. Ik zou hele precieze tekeningen kunnen maken, maar ook abstracte schilderijen. Die zag ik laatst met mijn moeder in een museum. Ik vind die kunstwerken ook heel mooi, want iedereen kan er wat anders in zien. En soms teken ik ook gezichtjes in de ketchup op mijn bord, lekker met mijn vingers. Dat is ook kunst. Vind ik dan.”

Margriet van Niejenhuis

Coördineert vanuit De Meerpaal Kunstwerkplaats in Dronten cultuureducatie op scholen

Meebewegen op de golven van verandering

“Cultuuronderwijs draagt bij aan het opgroeien en ontwikkelen van kinderen als ‘complete’ mensen. Een goede balans tussen aanbod in zaakvakken en andere gebieden is heel belangrijk. Het gaat niet om het één óf het ander, maar om het gehele plaatje. Dat wordt nogal eens vergeten. Nu ligt vaak de nadruk op prestatie en het aantoonbaar maken van wat je kunt. Cultuuronderwijs draagt bij aan de ontwikkeling van creatief vermogen, laat je buiten gebaande paden werken, helpt je te durven en je te uiten. En om samen te werken en oplossingen te vinden. Om mee te bewegen op de golven van de veranderingen in de samenleving, is een dergelijk aanpassingsvermogen van levensbelang.
Gelukkig zien ook steeds meer scholen en leerkrachten die waarde. Een mooie manier om cultuuronderwijs een plek te geven, is door vakoverstijgend of thematisch te werken. Onlangs werkte ik met een basisschool vanuit het thema ‘Macht, recht en samenleving’. Jeugdtheatergezelschap Bonte Hond maakte daar een prachtige lessenreeks bij. Wat begon als een theaterles, mondde uit in een maatschappelijk relevant project over fouten maken, straffen, sociale achtergronden en vooroordelen. Van een afstandje oordelen over de waarde van cultuuronderwijs is best ingewikkeld. Om te weten wat het echt betekent voor een kind, kan maar op één manier: kijk naar het kind. Kijk wat er gebeurt. Zie wat het doet.”

‘Kijk naar het kind en zie wat er gebeurt’