Deelnemers Brandweerevent adviseren Onderwijs Onderweg:

Graag flexibeler, actueler en meer verbonden onderwijs

Tijdens het Brandweerevent 2025 in Maastricht werd duidelijk dat het programma Onderwijs Onderweg bij velen nieuwsgierigheid wekt. Bezoekers uit verschillende regio’s zien de noodzaak om het brandweer- en crisisonderwijs toekomstbestendiger te maken: korter waar het kan, flexibeler waar het moet en nauwer verbonden met de praktijk. Van teamleiders tot vrijwilligers klinkt dezelfde oproep: het onderwijs moet sneller meebewegen met de werkelijkheid van vandaag.

‘Meer sturen op de praktijk’

Bart Richter (VeiligheidsregioAmsterdam-Amstelland) ziet in Onderwijs Onderweg een kans om onderwijs en beroepspraktijk sterker te verbinden. “Het is belangrijk dat Onderwijs Onderweg helderheid brengt in het onderwijsstelsel en de bijbehorende rollen”, zegt hij. Hij pleit voor meer samenwerking tussen veiligheidsregio’s en minder versnippering: “We moeten naar het complete plaatje kijken. Veel meer sturen op wat een manschap in de praktijk écht nodig heeft.”

‘Ook vakbekwaam blijven’

Fleur van Egdorn (Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland) benadrukt dat het goed is dat regio’s worden meegenomen in de stappen van Onderwijs Onderweg. Volgens haar moet het brandweeronderwijs flexibeler worden en beter inspelen op de wensen van nieuwe kandidaten. De doorstroom tussen kazernes is groter dan vroeger, dus opleidingen moeten sneller meebewegen. “Wat ik waardeer, is dat het programma niet alleen kijkt naar vakbekwaam worden, maar ook een stimulans is voor de ontwikkeling van vakbekwaam blijven”, zegt ze. “De basis zal altijd wel min of meer hetzelfde blijven, maar er moet voldoende ruimte zijn voor aanvullingen.”

‘We zijn vaak heel reactief’

Roel van der Hoogt (Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland) geeft eerlijk toe dat hij het programma nog niet goed kent, maar hij ziet en onderschrijft wel de noodzaak van verandering. “Het lijkt me geen verkeerd idee om het brandweeronderwijs eens goed tegen het licht te houden”, zegt hij. Volgens hem moet het onderwijs minder reactief en beter inspelen op de dagelijkse praktijk: “We passen onze procedures aan na een incident, waarbij iets misging. Het zou goed zijn als we pro-actiever worden.” Ook hij benadrukt de waarde van samenwerking binnen de regio’s om praktische knelpunten op te lossen.

‘Krachten bundelen’

Emiel van Rossum (Brandpreventie Academy) ziet vooral ook winst in betere afstemming tussen partijen. “De grootste winst valt te behalen als we de krachten bundelen”, stelt hij. “Zoals we nu bijvoorbeeld al doen bij de post hbo-opleiding Fire Safety Engineering (FSE). Het NIPV verzorgt daarvoor de inhoud, wij doen de backoffice en administratie. Dat werkt prima. In de publiek-private samenwerking die we voor deze opleiding hebben, is afgesproken dat wij de opbrengsten herinvesteren in het onderwijs.”

‘We lopen achter de feiten aan’

Ook Marco Marijs (Veiligheidsregio Zeeland) vindt dat het brandweeronderwijs toekomstgerichter moet worden. “Ik heb het gevoel dat we vaak achter de feiten aanlopen”, zegt hij. “We moeten veel meer bovenop nieuwe ontwikkelingen zitten en daar sneller op acteren.” Hij ziet in Onderwijs Onderweg een kans om kennis en praktijk beter te verbinden, zonder de eigenheid van regio’s te verliezen: “Ik vind het dus ook niet per se beter om opleidingen te standaardiseren. Elke regio heeft namelijk specifieke eigenschappen. Het lijkt mij goed als daar maatwerk voor is en blijft. Een beetje uniformeren prima. Maar wel ruimte houden voor eigenheid.”

‘Het begint met keuzes maken’

Tim Bosmans (Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost) vindt dat het onderwijs in de toekomst wendbaar moet blijven, maar dat de kern van vakbekwaamheid behouden moet worden. “Het begint met keuzes maken”, zegt hij. “En met elkaar afspreken dat we niet alleen startbekwaam worden, maar ook vakbekwaam blijven.” Volgens hem helpt Onderwijs Onderweg mogelijk ook om te bepalen welke kennis en vaardigheden in de toekomst nodig zijn. “Ik vind namelijk dat we keuzes moeten maken. Want bomen omzagen, moeten we dat nog willen als brandweer? En beknellingen, moeten we dat nog leren op opleidingen nu dat nauwelijks nog voorkomt, omdat auto’s veel veiliger zijn geworden?”

‘Meer flexibiliteit graag’

Arie den Hartog (Veiligheidsregio Gelderland-Zuid) benadrukt vooral het belang van praktisch en flexibel leren. “Ik vind het belangrijk dat ons onderwijs praktijkgericht is”, zegt hij. “Je kunt prima online kennis opdoen, in de vorm van thuisstudies. Maar dan is het uiteraard wel belangrijk dat er een goede achtervang is voor vragen – en dat je een open leerhouding hebt.” Verder vindt hij het belangrijk dat wij niet alleen theoretisch leren, maar ook in de praktijk. “Dat vraagt regelmatig om realistische oefeningen, zoals we dat doen op de Maasvlakte. Een leven lang ontwikkelen blijft ook in de toekomst belangrijk. Want alles verandert.”

‘Neem perspectief werkvloer mee’

Om alle ambities waar te maken, zal overigens nog niet meevallen, verwacht een vrijwilliger die liever anoniem wil blijven: “Ik ben namelijk best kritisch. Ik kom uit het onderwijs en weet uit ervaring dat differentiëren zelfs bij studenten al ingewikkeld is. Laat staan voor het brandweeronderwijs, met al die verschillende doelgroepen. Mijn advies is dat we altijd blijven uitgaan van vrijwilligers. En dat we heel nadrukkelijk het perspectief van de werkvloer blijven meenemen bij alles wat we ontwerpen.”

Drie adviezen

Als we al deze reacties naast elkaar leggen, zien we drie duidelijke adviezen richting Onderwijs Onderweg:

Zorg voor verbinding tussen praktijk en opleiding
Leren moet dichter bij het werkveld komen, met meer ruimte voor flexibiliteit en regionale afstemming.
Zorg ervoor dat we blijven leren en ontwikkelen
Vakbekwaam blijven vraagt om voortdurend bijstellen, reflectie en maatwerk.
Zorg voor samenwerking en wendbaarheid
Succes hangt af van hoe onderwijs, regio’s en organisaties elkaar versterken.

Of, zoals een van de geïnterviewden het samenvatte: “We kunnen niet naar het onderwijs blijven kijken met de instelling: zo hebben we het altijd gedaan.”