We staan nog maar aan het begin van de transitie naar een circulaire economie. Maar de basis staat. De stad Leiden behoort daarmee tot de koplopers in Nederland.
We gebruiken meer grondstoffen dan waar de aarde duurzaam in kan voorzien; als iedereen zou leven zoals wij in Nederland doen, dan zouden we drie planeten nodig hebben. Het probleem is dat we interen op onze reserves, terwijl we voor bijvoorbeeld voedsel, een warm huis, communicatie met vrienden en collega’s en mobiliteitsmogelijkheden afhankelijk zijn van die grondstoffen. We maken het moeilijker voor de generaties na ons om dezelfde grondstoffen te gebruiken: ooit is het op. Wat doet dat met hun welvaart en welzijn?
Om die reden werken we aan een circulaire economie: een economisch systeem waarin grondstoffen hergebruikt kunnen worden en afval niet meer bestaat. Dat betekent dat producten ontworpen zijn om gerepareerd te kunnen worden en materialen hun waarde behouden. Ook bezitten we in een circulaire economie niet alles zelf, maar delen of huren we vaker. Door zo verantwoord om te gaan met grondstoffen, is een duurzame economie mogelijk zonder dat dit ten koste gaat van een leefbare wereld, voor nu en in de toekomst.
Leiden heeft dit nationale doel onderschreven en werkt er daarom actief aan dat ook Leiden in 2050 circulair is. Dit betekent dat ook Leidse bedrijven aan de slag moeten met circulair inkopen, ontwerpen, produceren, distribueren en verwerken. En dat Leidse consumenten moeten letten op hoe zij met hun spullen omgaan: bewust kopen, repareren indien mogelijk en op de juiste manier weggooien. Alle circa 12.500 bedrijven en 125.000 inwoners meenemen in de transitie naar een circulaire economie, is een grote uitdaging.
Waar circulaire economie eerst een onderdeel was van ‘duurzaam ondernemen’, is hier sinds 2018 specifieke aandacht aan besteed. In 2019 was er nog geen strategie, geen organisatie en in eerste instantie ook beperkt budget. Dat is in twee jaar behoorlijk veranderd, zoals we in onderstaand figuur in beeld brengen!
Dankzij een versnelling hebben we de resultaten kunnen bereiken die in volgende hoofdstukken in dit e-zine volgen. Maar we zijn nog lang niet klaar. Er zal komende jaren ook nog veel aandacht nodig blijven, want de belangen zijn groot: het gaat om economische en maatschappelijke systeemveranderingen waar een gemeente maar beperkte invloed op heeft, en gedragsveranderingen die tijd en gerichte aandacht kosten. Met vele kleine stapjes wordt uiteindelijk het gewenste effect bereikt.
De overgang naar een circulaire economie is ingewikkeld en intensief, maar biedt ook kansen. Juist Leiden kan een economisch voordeel halen uit deze transitie als we nét voor de troepen uit blijven lopen: de stad kent een florerende kenniseconomie met koplopers in wetenschap en ontwerp. Juist die sectoren kunnen komende jaren bijdragen aan de transitie. Daarnaast kent Leiden relatief weinig primaire industrie, waardoor de Leidse economie weinig direct risico loopt op grondstoffen schaarste en economische negatieve effecten, en het daardoor juist voordelig kan zijn als er meer werkgelegenheid ontstaat voor praktisch opgeleiden, bijvoorbeeld in de reparatie- of maakindustrie.
Hoe laten we Leiden verstandig bewegen richting een circulaire economie? Daarover is nog veel onduidelijk. Wat is het economische effect van de transitie op Leidse bedrijven? Welke regelgeving komt vanuit Europa en het Rijk om de circulaire economie te versterken? Waar hebben ondernemers behoefte aan om goed betrokken te kunnen zijn bij de transitie? En wat kunnen we als gemeente doen om kansen te laten verzilveren en risico’s voor de stad te verminderen? Allemaal vragen waar we nog geen eenduidig antwoord op hebben en waar het antwoord gedurende de jaren ook op zal veranderen. Die antwoorden willen we komende jaren graag samen met ondernemers en de regio verkennen.
De transitie naar een circulaire economie is een brede maatschappelijke opgave, waarin ieder een verantwoordelijkheid heeft en nog veel ontdekt moet worden. Zoals in onderstaande afbeelding uit de strategie is opgenomen, staan we nog aan het begin. Maar we hebben een stevige basis weten te leggen sinds de vaststelling van de strategie in 2019: Leiden behoort nu tot de koplopergemeentes als het gaat om de transitie naar een circulaire economie. En dat niet alleen door de inzet van de gemeente maar vooral ook door actieve betrokkenheid en inzet van onze stadspartners.
Welke resultaten inmiddels behaald zijn laten we graag zien in dit e-zine. Hoe we hier in 2022 en 2023 mee verder gaan, leest u in het uitvoeringsprogramma-2022-2023. Na 2023 volgt een nieuwe kaderstellende strategie die voort zal bouwen op de leerervaringen van deze eerste jaren.
‘Op weg naar een circulair Leiden’ is een uitgave van de gemeente Leiden, powered by ‘On The Spot’
Teksten: Gemeente Leiden
Eindredactie: Eric Went
Vormgeving en techniek: Loek Weijts
