De overgang van een lineaire naar een circulaire economie is een brede maatschappelijke opgave. Gemeente Leiden kan daar niet alleen invulling aan geven. Om de toekomstige doelen te bereiken moeten álle inwoners en bedrijven anders inkopen, produceren en weggooien. En omdat we nog veel moeten ontdekken, werken we samen met kennisinstellingen.
Communicatie en samenwerking is daarom een essentieel onderdeel van de aanpak. Omdat we al die ondernemers en inwoners willen bereiken. Omdat een circulaire economie ook gaat over nieuwe samenwerkingen en nieuwe ketens sluiten. Omdat Leiden een kennisstad is en het delen van kennis en inzichten ons sneller naar de duurzame toekomst brengt. Omdat ook de gemeentelijke organisatie nog veel te leren en implementeren heeft, en daarbij weer kan leren van en met andere overheden. Kortom: omdat we elkaar allemaal nodig hebben.
In dit hoofdstuk laten we aansprekende voorbeelden zien van wat we bereikt hebben op het thema ‘Samen leren en communiceren’. En tegelijkertijd staan deze activiteiten natuurlijk nooit op zichzelf: ze dragen bij aan één van de inhoudelijke thema’s en de betrokkenheid bij de opgave zelf.”
Verschillende studenten onderzoeken wat een circulaire economie voor Leiden betekent en kan opleveren. Bijvoorbeeld in de bouw: hoe circulaire werkwijzen kunnen bijdragen aan het doel om veel meer woningen te bouwen, maar tegelijkertijd veel minder nieuwe materialen te gebruiken. Dat zie je in bovenstaande infographic op basis van studentenonderzoek. Maar ook of we vaker ‘Product as a Service’ kunnen uitvragen zoals bij de fietsklemmen.
Door samen te werken met het onderwijs zijn we aangesloten bij de laatste wetenschappelijke inzichten, betrekken we jonge enthousiaste studenten bij de opgave circulaire economie en geven we hen inzicht in de rol van een gemeente, ook vanuit arbeidsmarktperspectief. Bovendien versterken we op deze manier de positie van Leiden als Kennisstad, wat immers één van de economische kansen is die de transitie naar een circulaire economie Leiden op kortere termijn te bieden heeft.
Het resultaat van de onderzoeken laten we zoveel mogelijk uitwerken in de vorm van infographics. Hiermee ontsluiten we kennis op een laagdrempelige manier, ook voor collega-overheden. En zo laten we zien dat we als Leiden op weg zijn naar die circulaire economie!
Tijdens Leidens Ontzet 2019 is voor het eerst, stadsbreed, met statiegeldbekers gewerkt. Met als doel het gebruik van wegwerpbekers terug te dringen en de wegwerpcultuur tegen te gaan. Na afloop vond er een uitgebreide evaluatie plaats met de ondernemers/organisatoren, partners en bezoekers. De algemene conclusie: de invoering van het statiegeldbekersysteem is zeer geslaagd. Bijna alle bekers zijn weer ingeleverd en zo zijn er meer dan 500.000 plastic wegwerpbekers bespaard en ruim een marathon aan plastic bekertjes zwerfafval voorkomen. In de grachten is nauwelijks een beker teruggevonden.
Na dit succes hebben we, samen met Centrummanagement Leiden, Greenevents, Provincie Zuid-Holland, het Ministerie van I&W, Nederlands Schoon, Plastic Promis en Plastic Soup Surfer vier webinars georganiseerd. Hiermee kregen vele enthousiaste deelnemers, van ambtenaren en evenementenorganisatoren tot horecaondernemers, handvatten om ook aan de slag te gaan met het terugdringen van het gebruik van wegwerpplastic op evenementen. Kijk hier het filmpje terug waarin wethouder Yvonne van Delft (Werk, Inkomen, Welzijn, Economie & Cultuur) uitlegt hoe de introductie van de statiegeldbekers in Leiden is verlopen
Het begrip ‘circulaire economie’ is voor veel mensen nog vaag. Want wat is dat dan? Wat betekent het voor mij? En hoe ziet Leiden er dan uit, als we in 2050 een circulaire economie hebben? Om antwoord te geven op die vragen, zetten we ook minder standaard communicatiemiddelen in. In 2020 is een circulaire escaperoom ontwikkeld om interne collega’s meer te leren over circulaire economie. De puzzels in de escaperoom zijn gebaseerd op circulaire voorbeelden uit de stad en maken gebruik van echte nieuwsartikelen hierover. Helaas is de escaperoom wegens corona maar voor korte duur open geweest, want de reacties zijn super enthousiast.
Tijdens de Nationale Klimaatweek organiseerden we een ‘Ask me Anything’ waarin online vragen gesteld konden worden aan wethouder Yvonne van Delft en adviseur circulaire bouw Marijn Sauer. Circulaire bouw is namelijk onderdeel van het Klimaatakkoord en draagt fors bij aan de CO2-doelstellingen. Maar wat doet Leiden om die circulaire economie te versnellen? En hoe kun je er zelf aan bijdragen? De aflevering is meer dan 1.000 maal teruggekeken.
Ook het filmpje over de brug die naar Leiden kwam en het circulaire kwartetspel dat deelnemers van project COR thuisgestuurd kregen (inclusief informatie over de niveaus van circulariteit) zijn voorbeelden van hoe we op verschillende manieren bekendheid en betrokkenheid bij de opgave organiseren.
Communicatie vindt plaats in samenhang met de andere duurzaamheidsopgaven. We laten zien wat de gemeente zelf doet en wat er in Leiden allemaal al gebeurt op het gebied van circulaire economie.
Door de inzet van een cross-mediale en doelgroepgerichte middelenmix wordt het kennisniveau bij de diverse doelgroepen vergroot en/of de gewenste niveaus van gedragsinterventie gestimuleerd. Bij alle bepalende activiteiten met potentieel externe exposure hebben we deze uitgebreid gedeeld via de website, social media, stadskrant, stadsnieuws, landelijke dagbladen, VNG Magazine et cetera.
De eerste helft van het jaar is ingezet op extra communicatie over het belang van afvalscheiden. Daarna is doorgepakt op afvalpreventie met ‘Eenmalig is niet normaal’. Aan het eind van het jaar is de meest betrokken doelgroep geïnspireerd met ‘Koop bewust’.
Op gagoed.nl en in de stadskrant zijn verschillende artikelen geplaatst over creatieve circulaire bedrijvigheid in Leiden.
Via de Into Business informeren we Leidse bedrijven over circulaire economie. Bijvoorbeeld over de subsidieregeling Circulair Verwaarden, het verbod op wegwerpplastics et cetera.
Omdat we de betrokkenheid van bedrijven nog verder willen vergroten, heeft Hogeschool Leiden een onderzoek gedaan hoe we beter met bedrijven zouden kunnen samenwerken aan een circulaire economie. De inzichten hebben mede geleid tot een sterke focus op dit onderwerp de komende jaren.
Samenwerking Hogeschool en Universiteit Leiden: Voor diverse minors en masters is input geleverd, waaronder bedrijven en organisaties met potentiële onderzoeksvraag alsook experts die inhoudelijk input konden leveren en hebben geholpen bij beoordelen van studentenopdrachten.
Leiden is inmiddels één van de Nederlandse koplopergemeenten. We hebben onze inzichten gedeeld in diverse webinars of online presentaties, bijvoorbeeld via Platform31, Möbius en Provincie Zuid-Holland.
Via reguliere interne kanalen als Intranet, Sleutelinformatie en de interne mailing van Duurzame Nieuwsbrief, maar ook door creatieve acties betrekken we de interne organisatie.
Meten van de voortgang van de circulaire economie is lastig omdat maar weinig relevante data beschikbaar zijn. Onderzocht is hoe toch op Leidse schaal effectindicatoren te definiëren zijn. Deze zijn inmiddels opgenomen in de programmabegroting.
‘Op weg naar een circulair Leiden’ is een uitgave van de gemeente Leiden, powered by ‘On The Spot’
Teksten: Gemeente Leiden
Eindredactie: Eric Went
Vormgeving en techniek: Loek Weijts
