Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) is sinds 2016 onderdeel van ons regionale Aanbestedingsbeleid. Daarin wordt gemeente Leiden ondersteund door Servicepunt71, waar de inkoopadviseurs onderdeel van uitmaken, en DZB Leiden dat het onderdeel ‘Social Return On Investment’ invult. Door de ondersteuning vanuit uitvoeringsorganisaties hebben we als gemeente onvoldoende eigenaarschap op MVI ontwikkeld, terwijl het opdrachtgeverschap voor inkooptrajecten bij de gemeente ligt. Daardoor geven we potentieel te weinig richting, terwijl we met MVI wel miljoenen maatschappelijke waarde per jaar creëren en stevig kunnen bijdragen aan de gewenste maatschappelijke ontwikkeling.
Door goede voorbeelden extra in de schijnwerper te zetten en veel aandacht te geven aan interne bewustwording, hebben we de basis gelegd voor een stevigere verankering in de organisatie. Momenteel werken we aan een actieplan 2.0 dat een nieuwe basis voor de uitvoering biedt.
Video: PIANOo
Gemeente Leiden heeft alles uit de kast getrokken en de laatste State of Art toegepast met de aanbesteding van bushokjes. We waren dan ook één van de drie genomineerden voor de KoopWijsPrijs. Leiden was namelijk de eerste gemeente die de milieueffecten heeft laten meetellen bij de aanbesteding van bushokjes. Het resultaat is er naar: de bankjes zijn van bamboe, de verlichting dimt ’s avonds, er ligt een zonnepaneel op het dak en de bushokjes worden met een elektrische cargofiets onderhouden. Met dit inkooptraject is de markt in beweging gebracht om een bushokje aan te bieden dat 70% minder milieubelasting heeft dan tot nu toe het geval was. Daarnaast kwam de exploitatie-opbrengst 17% hoger uit! Voor minder geld en een duurzamer resultaat dus.
We hebben er als organisatie van geleerd en passen nu vaker schaduwbeprijzing toe bij aanbestedingen. Bijvoorbeeld bij de fietsparkeervoorzieningen, bij asfaltverharding en in de toekomst bij veel bouwprojecten in de openbare ruimte. De bushokjes zijn een belangrijk voorbeeld waarmee we de interne organisatie kunnen inspireren over wat inkopen met aandacht aan MVI-criteria kan opleveren.
Tijdens de Kennisdag, een jaarlijks evenement voor alle medewerkers en bestuurders van de regionale gemeentelijke organisaties, heeft een Maatschappelijk Verantwoord Interviewer zo’n 100 collega’s geïnterviewd over Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI). Daar is een filmpje van gemaakt en via het intranet verspreid. Velen liepen de rest van de middag met een textielsticker op hun kleding om daarmee uit te dragen dat zij óók een MVI-superheld waren. Zo hebben we op een enthousiasmerende en ludieke manier een stevige basis van interne betrokkenheid gelegd. Dat is namelijk wat we nodig hebben om méér en beter invulling te geven aan MVI bij inkooptrajecten.
Begin 2022 verwachten we een Actieplan MVI 2.0 vast te stellen waarin de superhelden ook een herkenbare rol en ruimte krijgen en de organisatie van hun trajecten zal gaan leren.
Terwijl we werken aan een betere implementatie van Maatschappelijk Verantwoord Inkopen, wordt er ook al steeds vaker duurzaam uitgevraagd in aanbestedingen. En met resultaat: in november 2021 verscheen gemeente Leiden voor het eerst in de top-25 van duurzame publieke aanbesteders! Omdat de benchmarkers tegelijkertijd constateren dat de kloof tussen koplopers en achterblijvers toeneemt en in 2020 een stuk minder punten nodig waren om in de top te komen, is dit een heel goede waardering voor de groei die we doormaken. We verwachten volgende jaren nóg hoger te eindigen!
Bij vaststelling van het Actieplan MVI in 2019 is aangekondigd dat gewerkt zou worden aan een nieuw Actieplan dat verder ingaat op zichtbaarheid, helderheid over rollen, samen leren en een strategie voor de komende jaren. De route naar dit Actieplan is eind 2020 gestart.
De eerste resultaten uit de MVI-Zelfevaluatietool zijn geëvalueerd en in maart 2021 na technische vragen gerapporteerd aan de Raad. De conclusie is dat we steeds vaker inkopen met MVI-criteria.
Om de interne organisatie te informeren over wat Maatschappelijk Verantwoord Inkopen is, wat we eraan doen en hoe we vanaf 2022 verder gaan, zijn er twee goed ontvangen lunchlezingen georganiseerd.
Een heuse talkshow op intranet door twee collega’s met dezelfde achternaam die beiden bijdragen aan MVI-doelstellingen. Er zijn drie afleveringen gemaakt (aflevering 1, aflevering 2, aflevering 3).
Voor het eerst heeft gemeente Leiden een aanbesteding in de markt gezet waarbij voor een dienst is uitgevraagd op basis van ambities in plaats van een voorgeschreven oplossing. Op basis van 5 ambities (creëren van circulaire ketens, realiseren van duurzame schone stad en regio, opzetten van een innovatieve logistiek en infrastructuur, bouwen aan een toekomstbestendig partnerschap, en eerlijke en realistische prijs) is een partij gekozen met wie een uitwerkingsfase volgt om de invulling concreet te maken. Binnenkort wordt de inzameling van ons eigen bedrijfsafval dus nog duurzamer!
Gemeente Leiden gebruikt recyclebare wegwerpbekers bij de koffieautomaten op kantoor. Dat past niet in een circulaire gedachte en wordt volgens recent gepubliceerde plannen per 2023 niet meer toegestaan. Daarom ontwikkelen en delen we inzichten voor alternatieve mogelijkheden met onze interne bedrijfsvoering, andere kantoren in de stad én koffie-to-go-locaties.
Nieuwe fietsklemmen zijn aangekocht middels het circulaire verdienmodel product-as-a-service: daarbij betalen we voor het gebruik en blijft de leverancier eigenaar. Hierdoor wordt de producent financieel geprikkeld om een goede kwaliteit en lange levensduur van het product te realiseren. Ook zijn de oude fietsklemmen weer meegenomen door de producent en worden ze hergebruikt op een andere locatie.
‘Op weg naar een circulair Leiden’ is een uitgave van de gemeente Leiden, powered by ‘On The Spot’
Teksten: Gemeente Leiden
Eindredactie: Eric Went
Vormgeving en techniek: Loek Weijts
