Een circulaire economie is een economie waarbij afval wordt ingezet als grondstof. Het beleidsterrein afvalinzameling is daarom logischerwijs verbonden aan het beleid rondom circulaire economie. Tegelijkertijd zijn het nu nog aparte beleidskaders: in maart 2018 is het Afval Beleidskader 2018-2022 vastgesteld. In het daarbij behorende Uitvoeringsprogramma afval 2018-2022 zijn een aantal maatregelen opgenomen die grote raakvlakken hebben met de transitie naar een circulaire economie. Het afvalpreventieplan, waarover later meer, is daar het meest duidelijke voorbeeld van. Maar ook andere activiteiten die zijn uitgevoerd vanuit het afvalbeleid, dragen zeer duidelijk bij aan de doelstellingen van een circulaire economie en ook de hogere niveaus op de R-ladder van circulariteit. Vandaar dat we deze ook graag noemen in deze tussentijdse evaluatie.
Sinds 2019 stimuleert gemeente Leiden de aparte inzameling van papier: naast het uitgebreide netwerk van papiercontainers in de stad krijgen huishoudens die een minicontainer voor restafval en/of GFT hebben, als ze dat willen, ook een minicontainer voor papier. Dat scheelt bewoners aardig wat loopjes naar de papierbak en zorgt ervoor dat de helft minder papier bij het restafval belandt. Terwijl de laatste inwoners met een tuin begin 2022 de minicontainer krijgen aangeboden, verwachten we dat we dit jaar al zo’n 800.000 kg extra papier gaan inzamelen. Wel heeft Corona hierin ook een effect. Doordat mensen meer thuis zijn gaan werken en meer internetaankopen doen wordt er hoe dan ook meer papier en karton aangeboden.
Daarnaast heeft de gemeente gewerkt aan preventie van papierafval: dankzij de JA-sticker krijg je tegenwoordig niet meer automatisch reclame in de bus, maar alleen als je daar actief om vraagt. En door aanpassing van de afvalstoffenverordening, mogen alleen huis-aan-huisbladen met minimaal 30% aan nieuwsberichten verspreid worden bij huishoudens met een JA-sticker. Naar verwachting voorkomen deze maatregelen jaarlijks rond de 500.000 kg papierafval.
Eind 2020 heeft het college het Afvalpreventieplan 2020- 2022 vastgesteld. De doelstelling van onze gemeente is om de hoeveelheid van 249 kilo restafval per inwoner te verminderen naar 150 kilo per inwoner in 2022. Dat bereiken we niet alleen door afvalscheiding te stimuleren, maar ook door te zorgen dat er minder afval ontstaat. Het afvalpreventieplan is in 2021 de leidraad geweest voor een voorlichtingsserie waarmee inwoners gemotiveerd zijn om te voorkomen dat (zwerf)afval ontstaat. Gedurende 2021 heeft een opbouw in communicatie-activiteiten plaatsgevonden waarbij de boodschap steeds meer van afval richting circulair schoof: de eerste helft van het jaar is ingezet op extra communicatie over het belang van afval goed scheiden/aanbieden. Daarna is doorgepakt op afvalpreventie op het thema 'Eenmalig is niet normaal' Iets wat mooi samenviel met de invoering van de Europese regelgeving van het verbod op eenmalig gebruik van plastic. Aan het eind van het jaar ten slotte is de meest betrokken doelgroep geïnspireerd om ook anders na te denken over het koopgedrag en zijn tweedehands alternatieven in het zonnetje gezet.
Geen vervuilende diesels voor afval in de binnenstad. Minder CO2 uitstoot. Geen kliko’s meer op straat. Geen opslag van afval in de zaak. Drie jaar geleden ontstond de ambitie bij de Stichting Duurzame Horeca Nederland om dit, in samenwerking met de gemeente Leiden, Centrum Management Leiden en Koninklijke Horeca Nederland afdeling Leiden, voor ondernemers en organisaties in de binnenstad van Leiden mogelijk te maken. De Inzamelhelden zijn inmiddels 1,5 jaar succesvol en groeiend, ondanks de beperkende maatregelen omtrent corona. Meer dan 50 restaurants, cafés, winkels en scholen doen mee en scheiden hun afval waarna het indien gewenst elke dag van de week met een elektrische bakfiets wordt opgehaald. Het duurdere logistieke proces wordt gecompenseerd door lagere verwerkingskosten en er is geen subsidie vanuit de gemeente nodig. Daarmee is deze nieuwe manier van afvalinzameling, waarmee momenteel 2 miljoen liter afval is ingezameld en 21 ton CO2 bespaard, het nieuwe normaal geworden!
Daarnaast is zwerfafval voorkomen, bijvoorbeeld doordat Duurzame Horeca plasticvrije terrassen geeft gestimuleerd.
Vanaf 1 januari 2024 moeten alle gemeenten ook buiten de laagbouwwijken organisch afval gescheiden inzamelen en verwerken. Met een proef van zes maanden onderzoeken we momenteel hoe hoogbouwbewoners daarmee om kunnen gaan. De resultaten verwachten we in 2022.
Hergebruik van textiel levert de grootste CO2-winst op van alle afvalfracties. Daarom organiseerden we in 2021 de eerste Leidse Textiel Race waarbij basisschoolleerlingen van 10 scholen het tegen elkaar opnamen en samen meer dan 10.000 kg textiel inzamelden.
De locatie voor een tweede afvalbrengstation is onderdeel van een schuifplan waarbij ook ruimte voor bedrijven, sport en een nieuwe gemeentewerf is betrokken. Het plan wordt uitgewerkt waarbij we toewerken naar een Duurzaamheidsplein waar in samenwerking met andere partners aandacht en ruimte gegeven kan worden aan zichtbare initiatieven.
Als test zijn bezoekers van de Milieustraat via Het Warenhuis geleid, zodat waardevolle grondstoffen eerst uit het afval gefilterd kunnen worden. De test is goed gegaan, maar de kosten/baten vallen tegen. Er wordt nu wel onder de aandacht gebracht dat Het Warenhuis graag massief hout ontvangt om nieuwe producten van te maken.
We hebben grotere containers op de Milieustraat geplaatst, zodat we het bouw- en sloopafval in meer stromen kunnen scheiden.
‘Op weg naar een circulair Leiden’ is een uitgave van de gemeente Leiden, powered by ‘On The Spot’
Teksten: Gemeente Leiden
Eindredactie: Eric Went
Vormgeving en techniek: Loek Weijts
