In het rijtje ‘werkzaamheden die het meeste tijd kosten’ komt het ondersteunen en faciliteren van collectieve voorzieningen nauwelijks voor, concludeert Van den Bosch in het rapport ‘Sociale wijkteams opnieuw uitgelicht’. Terwijl drie jaar geleden ‘samenlevingsopbouw’ nog hoog op de takenlijst van de wijkteams stond. Maar als zij het niet doen, wie biedt dan wel ondersteuning aan bewoners en vrijwilligers om daarmee op wijkniveau aan preventie te werken? “Dat hangt er vanaf hoe je wilt dat wijkteams werken”, zegt Van den Bosch. “Als je dichter bij de leefwereld van de burger wilt opereren, dan moet je samenlevingsopbouw een goede plek geven. Maar dat hoeft niet per se in het wijkteam. Dat kan ook bij welzijns- of vrijwilligersorganisaties.”

‘Het is belangrijk dat de wijkteams alle kwetsbare burgers bereiken’

Zorgmijders

Wijkteams komen ook steeds minder toe aan het verbinden met informele zorg, ondersteunen en faciliteren van algemene voorzieningen in de wijk en het doorontwikkelen van individueel gericht aanbod naar collectieve voorzieningen. Ook zijn ‘brede welzijnsinstellingen’ steeds minder vertegenwoordigd. Wijkteams komen bovendien onvoldoende toe aan outreachend werken en bereiken daardoor minder kwetsbare groepen en zorgmijders. Dat komt onder andere doordat opbouwwerkers en jongerenwerkers zich meer bezig houden met individuele hulpvragen. Van den Bosch noemt dit een zorgelijke ontwikkeling. “Het is belangrijk dat alle kwetsbare burgers worden bereikt en bij de wijkteams terecht kunnen.”

Just do it

Wie zich wel wil richten op kwetsbare groepen of wil investeren in samenwerkingsopbouw, moet gewoon beginnen: just do it en maak er tijd voor. Lokaal zijn er mooie initiatieven. Een wijkteam in de Noordoostpolder heeft een vrijwilliger die heel bewust als ‘bewoner’ wordt ingezet en daarom geen extra scholing krijgt. Er zijn ook gemeenten waar leden van een wijkteam actief aansluiten bij buurtinitiatieven, zoals in Nijmegen waar een opbouwwerker meehelpt bij de buurtmoestuin. In een andere gemeente hield een wijkteam een ‘flatscan’: medewerkers gingen bij alle bewoners van een flat langs om te vragen hoe het stond met de leefbaarheid. Wat leveren dit soort initiatieven op? “Als de contacten in de wijk goed zijn, krijgen zorg- en hulpvragen vaker een welzijnsoplossing. En dat is uiteindelijk goedkoper. Bovendien weten bewoners het wijkteam beter te vinden. Zo voorkom je dat een smeulend vuurtje een uitslaande brand wordt.”