wijkaanpak

Van 18- naar 18+

De hulpverlening voor probleemjongeren is versnipperd en ingericht volgens de grenzen van het ‘oude systeem’. Bovendien praten professionals nog te vaak óver probleemjongeren, in plaats van mét hen. In de workshop 18-/18+ legde Bas Wijnen van het Nederlands Jeugdinstituut feilloos zijn vinger op de zere plek. Zijn kijk op de oplossing: luister meer naar jongeren zelf.

“Ik ben een probleemkind, zoals jullie dat noemen.” Aan het woord is Stefanie, een jonge vrouw uit Rotterdam met een weinig rooskleurig verleden. “Toen ik achttien werd, werd ik à la minute als volwassene behandeld. Er was wel hulp, maar ik kreeg telkens maar een uurtje. En daarin moest ik ontzettend veel bespreken: huisvesting, uitkering, financiële administratie. Hoe het met mij ging, daar kwamen we nooit aan toe, dus daar begon ik dan maar niet eens over.”

‘Jongeren willen hulp van iemand die naast hen staat, niet van iemand die zegt wat goed voor hen is.'

Zorgverlening

Het verhaal van Stefanie laat precies zien wat er mis is met de hulpverlening aan jongvolwassenen, meent Bas Wijnen. “De oplossingen zijn tot nu toe los van elkaar bedacht en afkomstig uit de afzonderlijke disciplines onderwijs, zorg, veiligheid of werk en inkomen. Daarnaast gaan de huidige wetten en regels nog heel erg uit van het idee dat achttien meerderjarig en dus volwassen betekent. Maar het jeugdbeleid is niet klaar bij achttien. Ten slotte gaan we op dit moment nog sterk uit van zorgverlening in plaats van ondersteuning. Jongeren willen hulp van iemand die naast hen staat, niet van iemand die zegt wat goed voor hen is.”    

Landelijke veranderingen

Hoe moet het dan wel? Wijnen: “Langzaam maar zeker merk je dat er landelijke veranderingen aankomen. Het kabinet sprak eind vorig jaar het voornemen uit om beleid voor jongvolwassenen op te gaan pakken. Het vereist samenwerking op allerlei niveaus en vooral de jongeren zelf moeten worden gehoord. Benader ze op de juiste manier en laat ze aangeven wat ze nodig hebben. Het klinkt simpel maar in de dagelijkse praktijk gebeurt dit nog veel te weinig.”

Wat zou jij de stad Rotterdam willen meegeven? Drie adviezen.

1

“Zorg ervoor dat medewerkers van de gemeente en hun partners hun basiskennis bijhouden, dat ze deskundig genoeg zijn en blijven om de juiste hulp te kunnen bieden.”

2

“Laat leerlingen op middelbare scholen les krijgen in wat er verandert als je achttien wordt. Zo hebben ze in ieder geval al een keer gehoord wat er straks op ze af komt en zijn ze wellicht beter voorbereid.”

3

“Het basisonderwijs speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van het kind naar jongere. De juf kan een kind laten bloeien, maar ook laten instorten. Helaas staat het basisonderwijs ontzettend onder druk door de bezuinigingen. Maar die belangrijke rol zou wel bewaakt moeten worden.”

 

Tips van Stefanie

“Het zou goed zijn als jongeren vanaf veertien jaar al meer verantwoordelijkheden krijgen, zodat de overgang bij achttien niet zo groot is. En ik ben voorstander van een proeftijd tussen de jongere en zijn hulpverlener, want als het niet klikt heeft de hulpverlening geen zin. Maar het belangrijkste is wel dat jullie leren luisteren. Praat met jongeren en luister naar hun verhaal. Reageer niet meteen met al jullie expertise, maar laat gerust een stilte vallen. Het is voor jongeren zo fijn om echt gehoord te worden. En ik kan het weten.”

Bas Wijnen, programmaleider ondersteuning transformatie bij het Nederlands Jeugdinstituut

‘Vraag het de jongeren zelf. We zijn er goed in om over jongeren te praten met professionals en met goede bedoelingen net de verkeerde dingen te doen.’

Hafida El-Gharbaoui,
docent en onderzoeker Hogeschool Rotterdam

Meer zelfkritiek

“In mijn dagelijkse praktijk zie ik regelmatig probleemjongeren, in mijn geval studenten, worstelen met het systeem. Ik vind het fijn om te merken dat iedereen doorheeft dat we een probleem hebben. Vier jaar geleden kon ik me nog niet voorstellen dat ik met de gemeente aan tafel zou komen te zitten om over deze problematiek te praten. Maar inmiddels is er een realistische blik en meer zelfkritiek op het eigen functioneren: er is een probleem, wat kunnen we er samen aan doen?”

Eva Uzunhasanoglu,
casemanager sociaal wijkteam gemeente Apeldoorn

Geen ambtelijke taal

“In Apeldoorn krijgen jongeren die achttien worden een brief over alle veranderingen. Op zich geen slecht idee, maar deze brief is opgesteld in zulke ambtelijke taal dat er voor veel jongeren geen touw aan vast te knopen is. Vandaag heb ik geleerd dat je jongeren zelf aan het woord moet laten en dat wij als professionals dan echt moeten luisteren. Misschien kan Apeldoorn de 18 jaar-brief eens aan een aantal jongeren laten lezen en aan de hand van hun feedback de tekst aanpassen.”