Sessie Masterclass eerste 1000 dagen

‘Hoe vroeger de investering, hoe groter de impact’

In Amsterdam-Zuidoost is de babysterfte rondom de geboorte per duizend geboortes 10,5. Dat is ruim twee keer zoveel als het landelijk gemiddelde. Baby’s die geboren worden in gezinnen met een laag inkomen leven naar verwachting gemiddeld ook negen jaar korter dan baby’s wiens wieg in een welvarend gezin staat. “Het maakt dus uit waar je wieg staat”, constateert Linda Leijdekker, adviseur Gezonde en Kansrijke Start, in haar masterclass ‘Eerste 1000 dagen’.

Die ongelijkheid wil Amsterdam bestrijden met het programma Gezonde en Kansrijke Start dat focust op de zo belangrijke eerste 1000 dagen van een kind. Dat is officieel vanaf de eerste dag van de bevruchting tot de tweede verjaardag. Maar, voegt Leijdekker daaraantoe, eigenlijk zijn de maanden voor de conceptie ook al heel belangrijk. “De gezondheid van de eicel en zaadcellen zijn een belangrijke factor voor de gezondheid van een kind. En het gaat zelfs nog verder terug. Want de eicellen waaruit wij zijn ontstaan, zijn al aangemaakt toen onze moeders in de baarmoeder van onze oma’s zaten. Dus wat oma heeft meegemaakt werkt door in haar kleinkinderen.”

Early life stress

Het belang van de gezondheid tijdens die eerste 1000 dagen kan volgens Leijdekker niet genoeg overschat worden. In die periode wordt het fundament gelegd, legt ze uit. Alle belangrijke systemen worden dan aangelegd: de organen, het stofwisselingssysteem, het stresssysteem, het immuunsysteem, het microbioom (de bacteriën in je darmen, red). Een tekort aan gezonde voeding, een ongezonde leefstijl, een gebrek aan bestaanszekerheid, verwaarlozing en isolement veroorzaken stress. Als deze lang aanhoudt en hevig is noemen we dit Early Life Stress. Mogelijke lange termijn gevolgen van Early Life Stress tijdens de zwangerschap, in de eerste levensjaren en tijdens de pubertijd zijn: een hogere gevoeligheid voor stress, een slechtere algemene gezondheid en minder goede hersenontwikkeling. En mogelijk is er ook verhoogde kans op psychische problemen zoals depressie of angststoornissen en zelfs auto-immuunziektes.

Wetenschappelijk onderzoek naar de eerste 1000 dagen en latere gezondheid is in volle gang. Er zijn zelfs aanwijzingen dat de voeding tijdens de zwangerschap mogelijk een veel groter effect heeft op de gezondheid van een mens dan alles wat we in het leven daarna eten.

Breed inzetten op ondersteuning

Maar, en dat is het goede nieuws, vertelt Leijdekker, hoe vroeger de investering in een goede gezondheid en ontwikkeling, hoe groter de impact. “De impact van een interventie in de eerste 1000 dagen, is groter dan interventies op school of in de volwassenheid, zoals we in onze maatschappij nu vooral doen. We wachten te vaak tot problemen zichtbaar worden. We zouden veel breder moeten inzetten op preventie en ondersteuning voor gezinnen in de eerste 1000 dagen, vooral als er kwetsbare omstandigheden zijn. , Want we kunnen slecht voorspellen of en welke problemen er ontstaan bij kinderen met een minder goede start in hun leven.”

‘De voeding tijdens de zwangerschap heeft mogelijk een veel groter effect op de gezondheid van een mens, dan alles wat we in het leven daarna eten’

Grote impact

En nee, een huis regelen gaat helaas niet lukken, beaamt ze. “Maar andere dingen kunnen we wel, zoals ouders bevestigen in hun relatie met hun kinderen. Door hen erop te wijzen dat hun kindje zo leuk naar hen lacht omdat zij naar hem of haar lachen. Of door draagdoeken te geven aan ouders die door hun omstandigheden minder positieve aandacht kunnen hebben voor hun kindje. Zo voelen het kindje en ouders elkaars nabijheid. Of buurthuiskamers voor ouders die geïsoleerd of in in koude ongezonde kamers leven. Dit soort kleine dingen kunnen een grote impact hebben op het latere leven van het kind. Of, in de woorden van de Amerikaan Frederick Douglass: ‘It’s easier to build strong children than to repair broken men.’

Reactie

Anne Moore, jeugdverpleegkundige GGD Amsterdam:

‘Werken aan kortere lijntjes’

‘Het gepresenteerde onderzoek toont duidelijk aan dat ook de periode vóór de conceptie erg belangrijk is voor de gezondheid van het kind. Misschien moeten wij informatie over deze fase verspreiden via posters in huisartsen- en tandartspraktijken of sportscholen. Om daar meer bekendheid aan te geven. Wat betreft het behoud van een gezond BMI, daar besteedt Amsterdam nu al een aantal jaar veel aandacht aan via Amsterdam Aanpak Gezond Gewicht. Bij het consultatiebureau helpen wij ouders hun kinderen te begeleiden naar een gezond gewicht.”